TRỞ VỀ CỘI NGUỒN - Chương 1

Ajahn Brahm & Eckhart Tolle

Trở Về Cội Nguồn được đặt tên bởi ý nghĩa sâu xa về nguồn gốc của vạn vật trong thế giới vật chất nói chung và con người nói riêng, nhằm mang lại cho ai đó nhận biết sâu hơn về bản chất chân thật của chính mình, mà rất lâu đã bỏ quên trong thế giới của Tên gọi và Hình tướng. 

Một khi đã biết rõ bản chất ấy, chúng ta sẽ biết cách trừ bỏ cơn gió ngược, tức những mong đợi và suy nghĩ sai lầm, thay vào đó đi theo con đường giác ngộ của Đức Phật. Tháo gỡ được những nút thắt trong đời sống, chúng ta buông bỏ dính mắc vào quá khứ và tương lai, vào bản thân và người khác, chúng ta sẽ có được sự tĩnh lặng và niềm an vui trong phút giây hiện tại.

Chân Tâm mạn phép trích xuất nội dung từ hai tác phẩm:

* Hạnh phúc đến từ sự biến mất (Ajahn Brahm),

* Khi im lắng cất lời (Eckhart Tolle).

Đây là hai tác phẩm mà Chân Tâm giản lược và tổng hợp nội dung nhằm gửi đến ai đó những ý nghĩa sâu xa, một tâm niệm mang đến cho cuộc đời những điều tốt đẹp và cho thế gian vật chất này được bình yên.

-----o0o-----

LỜI NÓI ĐẦU

Đừng đọc cuốn sách này nếu bạn muốn trở thành “ai đó”. Nó sẽ làm bạn thành không-ai-cả, người không có cái tôi.

Trở Về Cội Nguồn không nói cho bạn biết phải làm thế nào để giác ngộ, thay vào đó mô tả làm thế nào để buông bỏ và sự biến mất xảy ra dù bạn vẫn ở đó. Hơn thế nữa, không chỉ mọi cái “bên ngoài” biến mất, mà toàn bộ “bên trong”, tất cả những gì bạn gọi là cái tôi cũng biến mất. Và điều ấy mang lại nhiều niềm vui đến mức có thể nói nó thuần túy là phúc lạc.

Mục đích thực sự của việc tu tập ⁽¹⁾ Phật giáo là xả bỏ mọi thứ, không phải để có thêm nhiều thứ, chẳng hạn thêm nhiều thành tựu để thể hiện với người khác. Khi chúng ta xả bỏ thứ gì đó, thật sự xả bỏ nó, nó biến mất. Mọi thiền giả tu tập chân chính đều là những người mất mát. Họ mất sự dính mắc. Bậc giác ngộ mất mọi thứ. Họ đích thực là những kẻ mất mát lớn. Nếu bạn hiểu đôi điều về sự mất mát đó, có thể bạn phát hiện ý nghĩa của sự tự do, và kết quả là bạn mất thứ gì đó, như tóc trên đầu mình chẳng hạn!

Ai cũng muốn cuộc sống diễn ra êm đẹp, nhưng mọi thứ  chẳng mấy khi như mong đợi. Dù là những va vấp trong cuộc sống hay khủng hoảng thực sự, chúng ta cũng đang sống trong một thế giới của những sự kiện không mong muốn, mà không có một năng lực ý chí nào ngăn cản được.

Tuy vậy Trở Về Cội Nguồn có thể giúp bạn vượt qua những khó khăn trong tu tập, bằng cách vun bồi sự vững chãi, khả năng trầm lắng ở tâm hồn, dù “bên ngoài” hay “bên trong” đang có những biến động gì đi nữa, bạn luôn có thể vượt qua những tình huống thử thách ấy, vượt lên trên những thói quen xưa cũ và tiếp xúc được với một chiều không gian yên tĩnh và an bình bên trong.

Cuốn sách còn giúp bạn khả năng lắng nghe sự tĩnh lặng, để có thể tìm ra lời giải cho những câu hỏi lớn mà bạn hằng thao thức.

- Tôi là ai? Ý nghĩa của cuộc sống này là gì?

- Tại sao tôi có mặt trên cuộc đời này?

- Mục đích tối hậu của tôi là gì?

Tất cả những câu hỏi đó, dù lớn, dù nhỏ, đều rất quan trọng đối với chúng ta. Chỉ cần giữ cho lòng mình yên lắng. Khi có mặt, bạn có thể nghe những hồi đáp đến với bạn qua tiếng gió, tiếng mưa, tiếng thì thầm của biển cả... Chỉ cần bạn biết lắng nghe và thực hành điều đó, bạn sẽ có thể trải nghiệm trạng thái thanh tĩnh tự nhiên, khám phá niềm phúc lạc trong khoảnh khắc hiện tại.

Đây không phải là một cuốn sách mà bạn có thể đọc ngấu nghiến một mạch từ đầu đến cuối như tiểu thuyết, rồi cất lên kệ sách… cho bụi đóng. Hãy sống với nó. Tập thói quen dừng lại ở mỗi đoạn văn là một điều rất hữu ích và quan trọng cho bạn, hơn là cứ cố tiếp tục đọc cho qua, cho xong. Hãy cho phép những gì tôi nêu lên trong cuốn sách được thấm vào bạn, giúp bạn tỉnh thức để bước ra khỏi thói quen suy nghĩ, tư duy cũ kỹ lâu ngày, đã thành những rãnh mòn ở trong bạn.

Những giáo lý được đề cập ở đây, là tinh hoa của cuốn sách – những thứ không nằm trong giới hạn của ngôn từ mà tôi đang sử dụng. Những tinh hoa ấy vốn đang có mặt ở trong bạn. Đây là điều mà bạn cần ghi nhớ, và cảm nhận, khi bạn đọc những dòng chữ này.

Đồng thời những điều tôi viết ra đây như là một tiếng chuông gióng lên để cảnh giác tình trạng khẩn cấp về sự tha hóa của con người trong hoàn cảnh hiện nay: sự tỉnh thức ấy hiện đang là một nhu cầu thiết yếu của loài người, nếu nhân loại muốn tránh khỏi họa diệt vong.

------------------------

⁽¹⁾ tu tập: tự thân sửa đổi những thói quen không tốt đã từ lâu tích lũy hình thành lối sống của con người.

Chương 1

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Bài 1.  BỨC TRANH TOÀN CẢNH

Dù bạn đang ở đâu - trong tu viện, trong mọi nơi bạn đến, trên những con đường rợp bóng cây - lúc này lúc khác, bạn sẽ gặp các trục trặc, khó khăn. Đây chẳng qua là bản chất của cuộc sống. Vì vậy, khi có vấn đề về sức khỏe, hay vấn đề về máy móc, công việc, vấn đề về quan hệ con người và mọi thứ v.v... Bạn không nên nói: ”Hôm nay không ổn với tôi!”; thay vào đó, bạn nên nói: “Có gì đó đúng với tôi”. Bởi đơn giản là bản chất của mọi sự vật hiện tượng và kể cả bản thân bạn đôi lúc cũng xảy ra trục trặc, hỏng hóc. Cuộc sống tự nhiên là vậy. Dù có vật lộn, cố gắng làm cho cuộc sống diễn ra êm ả cho bản thân và người khác, chúng ta cũng không thể đảm bảo điều ấy xảy ra.

Mỗi khi bạn rơi vào đau buồn, bực tức hay khó khăn vướng mắc, hãy luôn nhớ tới một trong các ý nghĩa sâu xa của khổ: bạn đòi hỏi cuộc đời một thứ nó không thể cho bạn. Chúng ta đòi hỏi mọi chuyện hoàn hảo, mọi sắp đặt hoàn hảo, tất cả những gì chúng ta nỗ lực xây dựng, định hướng diễn ra hoàn hảo vào đúng lúc, đúng chỗ. Tất nhiên, đó là đòi hỏi một thứ không thể được. Đó không phải cách mà vũ trụ này vận hành. Nếu bạn đòi hỏi một thứ mà cuộc đời không thể trao cho bạn, thì bạn nên hiểu rằng mình đang đòi hỏi sự khổ.

Vậy nên thay vì bạn phản ứng chống đối tiêu cực, đau buồn, giận dữ v.v... bạn nên chấp nhận rằng thi thoảng mọi thứ sẽ không ổn.

Đôi lúc, khi thấu hiểu và đứng lùi lại khỏi mọi sự việc hằng ngày, chúng ta sẽ thấy được bức tranh toàn cảnh. Chúng ta thấy không có gì không ổn với chính mình, không có gì là không ổn với đời. Chúng ta sẽ hiểu rằng, “không ổn” chẳng qua là điều tự nhiên của cuộc sống - đó cũng là điều Đức Phật nói tới trong chân lý cao quý đầu tiên về khổ ⁽²⁾. Bạn cố hết sức làm cho cuộc sống này ổn thỏa, làm cơ thể bạn, tâm trí bạn an ổn - nhưng rồi mọi thứ cứ không ổn.

⁽²⁾ chân lý cao quý đầu tiên về khổ: Khi Đức Phật giác ngộ, đầu tiên Ngài đã thuyết giảng chân lý cao quý Tứ Diệu Đế cho năm anh em Kiều Trần Như  - Kinh Chuyển Pháp Luân.

-----o0o-----

Bài 2.  HIỂU RẰNG KHỔ LÀ ĐỘNG LỰC CHO TU TẬP

Sự suy ngẫm về khổ (dukkha), là một phần quan trọng của tu tập Phật giáo đích thực. Chúng ta biết rằng không nên cố gắng kiểm soát khổ; thay vào đó, hiểu nó bằng cách xem xét nguyên nhân của nó.

Hầu hết mọi người khi rơi vào khổ thường phạm sai lầm trốn chạy khỏi nó hoặc cố gắng thay đổi nó. Chúng ta đổ lỗi cho mọi thứ, nhưng rồi mọi thứ cứ bất ổn, thế là chúng ta khổ. Vì vậy điều nên làm là chúng ta thay đổi thái độ, đừng cưỡng lại. Khi không cưỡng lại cuộc đời và bắt đầu hiểu về khổ, chúng ta có một phản ứng khác, nó được gọi là nibbida - sự buông bỏ.

Phản ứng nibbida là phản ứng tự động, đến từ chỗ hiểu bản chất của thân tâm và thế gian. Bạn hiểu bản chất của việc tu tập Phật giáo, của việc thiền định hằng ngày. Bạn biết sẽ có điều không hài lòng và sẽ có vấn đề và bạn đủ sáng suốt để không trốn chạy những vấn đề hoặc thay đổi chúng. Hiểu khổ là vấn đề cố hữu trong kết cấu của luân hồi.

Khi bạn nhận ra điều đó, nó sẽ thay đổi phản ứng của bạn. Giống như có một quả táo thối rữa và bạn cố gắng bỏ những phần thối rữa để sử dụng phần còn lại. Khi có trí tuệ, bạn sẽ thấy toàn bộ trái táo bị thối rữa, và phản ứng tự nhiên là bạn buông bỏ toàn bộ trái táo, vứt nó đi. Bạn không cần đến nó, buông bỏ nó.

Điều quan trọng là hiểu nỗi khổ trong cuộc đời, thấy được tại sao sự khổ và những phiền não là không thể tránh được. Bạn không bao giờ có khả năng kiểm soát nó, loại bỏ nó hay làm cho nó ổn thỏa hơn.

Khi chúng ta suy ngẫm và hiểu như vậy, nó giúp chúng ta có động lực để tu tập. Theo kinh văn (sutta), khi Đức Phật thấy người ta già đi, mắc bệnh và chết, vậy là đủ để thúc đẩy Ngài tìm giải thoát của những vấn đề cố hữu ấy. Ngài nhận ra rằng già, bệnh, chết là điều tự nhiên mà Ngài chưa vượt qua được.

Từng vấn đề kể trên cũng là những gì đợi bạn ở tương lai. Đây là thứ chắc chắn: bạn sẽ già đi, mắc bệnh và chết. Bạn chẳng thể làm gì để thay đổi sự việc. Đây là những thực tế về sự tồn tại của bạn, về cơ thể bạn và về mọi thứ khác. Mọi thứ rồi sẽ già đi, phân hủy và biến mất - mọi thứ bất ổn và sụp đổ ⁽³⁾. Đức Phật khi ấy đủ sáng suốt để biết rằng, dù với tất cả những phẩm chất tâm linh cao quý và công đức tích lũy, Ngài cũng không tránh được nỗi khổ ấy. Và Ngài cần một phản ứng khác hơn: thấu hiểu nó.

⁽³⁾ Mọi thứ rồi sẽ già đi, phân hủy và biến mất - mọi thứ bất ổn và sụp đổ: Đây là quy luật tự nhiên của Vô thường, quy luật Thành-Trụ-Hoại-Diệt của mọi vật chất, mọi sự vật trên thế gian, mà không có một năng lực nào có thể thay đổi được, nó là vòng luân hồi lập đi lập lại do duyên sanh mà hợp thành rồi do đoạn duyên mà tan rã.

Vô thường - Khổ - Vô ngã là chân lý được Đức Phật nói rất nhiều qua các kinh văn và các pháp môn tu tập.

-----o0o-----

Bài 3.  KHÔNG PHẢI VIỆC CỦA TÔI 

Khi suy ngẫm về cuộc sống, bạn đi đến chỗ nhận ra nó hoàn toàn không thể kiểm soát được. Và bất cứ thứ gì không thể kiểm soát được thì không phải việc của bạn. Đó là một câu nói đơn giản nhưng tuyệt diệu mà tôi dùng trong tu tập, và tôi cũng khuyến khích người khác dùng. Dù bạn đang trải qua điều gì, ở bất kỳ nơi đâu, dù điều gì đang xảy ra trong thực tại hay ý nghĩ, hãy nói với nó: “Không phải việc của tôi”. Chuyện ai đó có thái độ không đúng hay nói gì với bạn, đó không phải việc của bạn; nó là nghiệp ⁽⁴⁾ của họ, không liên quan gì đến bạn.

Nếu bạn nhạy cảm với lời nói của người khác, để chúng làm tổn thương bạn hay bị xúc phạm, bạn nên nhớ đến lời dạy của Đức Phật khuyên con trai mình là Rahula: Hãy như đất. Người ta vứt rác ra đất, giẫm đạp lên đất, làm những điều tồi tệ với đất, nhưng đất không bao giờ phàn nàn; nó đơn giản chấp nhận mọi thứ. Người ta cũng làm những điều tốt đẹp trên đất, nhưng đất cũng không phản ứng gì, dù có bất cứ điều gì xảy ra với nó.

Vì thế hãy giống như đất. Dù lời khen, hay chê, đó là việc của họ, đừng xao động. Không cần phải dính mắc gì bởi lời nói và hành động của người khác. Khi bạn có thái độ “không phải việc của tôi”, nó sẽ không bao giờ làm bạn bực dọc.

Với cơn đau của cơ thể và bệnh tật cũng vậy. Hãy nhắc mình nhớ rằng chúng không phải việc của bạn; chúng là việc của cơ thể - hãy để cơ thể quan tâm đến chúng. Như vậy thực ra là một cách hiệu quả để giữ cho cơ thể khỏe mạnh. Vì một điều lạ là, khi bạn càng lo âu, quan tâm tới cơ thể, nó càng trở nên tệ hơn. Hãy thử xem. Trong hành thiền, nếu bạn xa rời cơ thể, ngồi tĩnh lặng, để tâm trí trở nên buông xả, mọi thứ trong đầu biến mất, nó có khuynh hướng tự chữa lành. Các thiền sư thường dùng cách này để chữa bệnh cho họ. Đôi lúc, khi bạn để mặc nó và chỉ thư giãn và thoải mái đến mức nó tự chữa lành.

Chúng ta hay có thói quen dính mắc vào mọi thứ. Bất kể điều gì mà bạn bám vào đều choán chỗ của tâm trí - đó là nơi tâm trí tìm được chổ để nương tựa và phát triển. Bạn đang tạo ra những chấp thủ. Là người hành thiền tôi thấy rất rõ chúng tạo ra thế giới cho chính nó. Nhưng khi bạn “xa lìa”, ở đó không phải việc của bạn, và do bạn không lưu tâm đến nó nữa, nó biến mất khỏi tâm trí. Thực tế đó là bạn đang phá bỏ thế giới quan của mình - những chấp thủ mà chính bạn tạo nên.

Vì vậy hãy buông xả và quên nó đi. Bạn xa lìa mọi thứ và tâm trí trở nên buông xả. Nó đã chất chứa đủ rồi, nó đã đủ mệt mỏi rồi, đã đến lúc buông xả và bạn thấy nó tan đi. Đây là quá trình mà kinh văn nói: buông xả dẫn tới không chấp thủ, không còn dính mắc. Một khi bạn coi điều gì không phải việc của mình, nó mất dần khỏi thế giới của bạn - nó biến mất.

------------------------

⁽⁴⁾ nghiệp: Theo tiếng Sanskrit gọi là karma, Pàli gọi là kamma, có nghĩa là hành động có tác ý hoặc có ý thức (volitional action). Nói cách khác, nghiệp luôn  được bắt nguồn từ những tạo tác của ý chí thông qua những hoạt động của thân, miệng tác động đến đối tượng, gọi chung là tam nghiệp (thân-khẩu-ý). Tuy nhiên, khi một hành động (tạo tác) nếu không phát sinh từ ý chí thì không gọi là nghiệp, mà hành động ấy được gọi là hành động duy tác.

-----o0o-----

Bài 4.  NGƯỜI MANG THÔNG ĐIỆP CHÂN LÝ 

Một cách khác để nhìn vào sự xa lìa thế gian là dịch chuyển tâm trí vào vùng trung tâm của sự yên lặng. Bạn cứ luôn bị mọi thứ lôi kéo bạn ra ngoài - ra khỏi sự tĩnh lặng. Cả đời bạn cứ bị lôi kéo như thế, những điều đó có thực sự làm bạn hạnh phúc không? Đừng nghĩ rằng bạn có thể thoát khỏi nỗi khổ vì những cuộc vui, những dục lạc ngắn ngủi, hoặc bạn cho rằng mình đặc biệt và sáng suốt hơn người khác. Chẳng qua nó là sự dính mắc và sự kiêu ngạo của bản ngã.

Khi tham gia vào mọi thứ ở thế gian này, có thể là những đam mê, bạn cứ thử hỏi: “Rồi sao nữa? Rồi sao nữa?” và sẽ không dừng lại chừng nào chưa có được một bức tranh trọn vẹn. Với những chấp mê, ham muốn.., câu “Rồi sao nữa?” sẽ dẫn bạn đến kết cuộc chẳng còn gì vui vẻ, bởi “Rồi sao nữa?” chỉ còn lại sự trống rỗng, tàn lụi. Không có màu sắc, sự tươi sáng, niềm vui và hạnh phúc gì nữa khi mọi thứ kéo nhanh bạn về phía tuổi già và cái chết. Đây là tất cả những gì mà mọi người đều phải trải qua.

Khi phần vui vẻ mất dần và tan đi, bạn trở lại nơi bắt đầu. Và bạn vẫn chưa hiểu gì về cuộc sống. Bạn đang cố gắng đi qua đời bạn, có được vài khoảnh khắc dễ chịu và vui vẻ. Để cuối cùng bạn cũng sẽ tan dần đi và biến mất khỏi trí nhớ của mọi người. Ý nghĩa gì không? Hãy suy ngẫm về điều đó khi bạn gặp khó khăn. Tu tập và thiền định sẽ cho bạn biết cách nuôi dưỡng nibbida - sự buông bỏ.

Hãy xem những khó khăn và thất vọng như những Thiên Sứ - người mang thông điệp chân lý đến cho bạn. Trong cuộc sống, bạn sẽ gặp những điều bất như ý, những mất mát, những tổn thương hoặc những khủng hoảng trầm trọng... điều đó như là những thông điệp nhắc nhở bạn. Nó là những tấm biển báo, bảng chỉ đường trong chuyến hành trình trải nghiệm cuộc đời. Bạn hãy nắm bắt những thông điệp ấy để nhận ra rằng mình đã lạc đường chăng, hay đang hoang phí cuộc sống vào điều gì, những thứ gì có ý nghĩa hơn là chân lý mà bạn đã bỏ qua nó.

Khi bạn gặp phải điều gì khiến bạn thực sự thất vọng, vỡ mộng - đó là thông điệp chân lý - điều này phải được suy ngẫm, lắng nghe và thấu hiểu.

-----o0o-----

Bài 5.  DỊCH CHUYỂN VỀ PHÍA TRỐNG RỖNG

Khi thấu hiểu nổi khổ thế gian, bạn thấy thế gian như một đống rác. Do là rác nên bạn xa lìa. Khi xa lìa và buông bỏ, nó tan đi, sự chấp thủ cũng tan đi. Đây là điều tự nhiên. Không phải bạn cố làm nó tan đi như kiểu “Tôi muốn từ bỏ người này, ghét bỏ vật kia”. Bạn không cần dùng năng lượng ý chí để làm điều đó, chỉ là chúng không còn là mối bận tâm của bạn nữa, cứ thế nó sẽ tan biến đi trong đầu bạn. Đây cũng là ý nghĩa sâu xa hơn cho việc buông bỏ vật chất của cải. Bạn không chỉ từ bỏ những món đồ vật chất mà còn chính những của cải trong tâm trí - những thói quen xưa cũ, những khái niệm hẹp hòi và những tham, sân, si mà bạn bám vào và chấp thủ. Bạn chối bỏ tất cả những gì khiến mình mệt mỏi, khiến mình bị câu thúc và giới hạn.

Hầu hết mọi người đều là những tù nhân bị giam hãm bởi quá khứ và tương lai của chính mình. Họ đồng nhất bản thân với quá khứ của họ, coi nó là con người của họ, bản ngã của họ. Do họ xem mình là quá khứ, là tương lai, nó trở thành mối bận tâm của họ, họ dính mắc vào nó, vậy là chịu khổ. Nhưng họ không cần làm vậy, họ có thể buông xả nó. Cánh cửa phòng giam ấy luôn mở và bạn có thể đi qua nó bất cứ lúc nào, nếu bạn có dũng khí để buông bỏ.

Vì thế, bằng cách nhận thức về khổ trong chân lý mà Đức Phật đã dạy, hãy tự hỏi bạn sẽ làm gì để thay đổi quá khứ và bạn sẽ thực hiện được gì ở tương lai, khi nó chỉ nằm trong tưởng tượng của bạn.

Khi bạn hiểu những thứ này là khổ, kết quả trực tiếp là sự xa lìa xảy ra, và hiểu càng sâu, chúng càng tan đi. Cuối cùng chúng không còn là một phần trong tâm trí của bạn nữa. Bạn nhìn thế giới bên ngoài và nó tan đi, bạn ngồi trong phòng, toàn bộ thế giới biến mất, suy nghĩ cũng biến mất. Bạn hiểu rằng thiền định là vậy. Mọi thứ tan đi và bốc hơi, nó là sự dịch chuyển về phía trống rỗng.

Đây là điều bạn nên làm, chỉ có con đường nibbida dẫn tới hạnh phúc đích thực, nơi mà sự tĩnh lặng và an bình xảy ra khi mọi thứ đã biến mất. Bạn di chuyển theo một hướng khác: đi vào trong tâm thay vì hướng ra ngoài thế giới.

-----o0o-----

Bài 6.  TĨNH LẶNG

Thật là đẹp biết bao khi chạm tới sự an bình đích thực của Tâm trong khi toàn bộ thế giới bên ngoài tan biến, còn bạn hoàn toàn tĩnh lặng. Tâm trở nên bất động, không kết nối với cơ thể cũng như quá khứ và tương lai. Nó bất động về thời gian và bất động về không gian, sự tĩnh lặng ấy để cho mọi thứ tan dần và biến mất.

Khi toàn bộ bên ngoài mất dần, hình ảnh mất dần, âm thanh mất dần, ký ức mất dần, quá khứ, tương lai, suy nghĩ mất dần, thân thể biến mất, còn bạn trải nghiệm sự tĩnh lặng sâu xa bên trong, đó là trạng thái thiền. Trong trạng thái thiền ấy, bạn xa lìa thế giới bên ngoài, năm giác quan biến mất. Trên thực tế bạn đang xa lìa, xả bỏ hoàn toàn, chấm dứt hoàn toàn thế gian. Lúc này bạn hiểu ý nghĩa của sự biến mất, của mọi thứ không còn ở đó nữa. Lúc này, bạn hiểu ý nghĩa của sự tự do và nó mang lại thật nhiều niềm vui và an bình cho bạn. Nói là xả bỏ, nhưng thật ra bạn không làm gì cả, sự xả bỏ xảy ra đơn giản bởi vì bạn hiểu nó, bởi kết quả tự nhiên của hiểu biết là nibbida. Mọi thứ tan đi, và bạn có được trạng thái bình an, sự tốt đẹp và tĩnh lặng.

Một khi bạn bắt đầu nếm trải sự tĩnh lặng trong Tâm, nó có thể gây nghiện. Khi nghiện sự tĩnh lặng, nó sẽ hướng bạn đi sâu hơn về phía niết bàn. Đức Phật đã nói sự dính mắc đến thiền định sâu có thể dẫn đến giác ngộ. Bạn không cần quá bận tâm lo lắng về việc nghiện xả bỏ. Đây là sự thú vị và là niềm vui trên con đường tu tập.

Con đường dẫn đến tự do, nó có thể dẫn tới nhiều tan rã hơn, nhiều buông xả hơn và nó thúc đẩy bạn xa lìa thế gian. Đây là ý nghĩa của việc bạn biết tại sao lại có nhiều người đi theo con đường Phật giáo. Bạn biết tại sao lại có nhiều người xa lìa thế gian, khiến cho thế gian tan đi. Họ hạnh phúc khi ở một mình, “cái tôi” của họ thực sự biến mất. Họ đi ngày càng sâu hơn vào bên trong, họ thấy những nổi khổ xung quanh không còn là mối bận tâm của họ. Họ xả bỏ, và mọi thứ tan dần, tan dần.

-----o0o-----

Bài 7.  THẤU HIỂU LÀ CỐT LÕI

Để có kết quả tu tập tốt đẹp, bạn không cần cố tình buông bỏ quá khứ, tương lai hay làm dứt bặt suy nghĩ bằng năng lượng ý chí. Chỉ suy ngẫm về nỗi khổ và hiểu nó ngay lúc này, thông qua tất cả những điều gì mà bạn trải nghiệm. Thông qua sự hiểu biết ấy, thế gian sẽ mất dần tầm quan trọng, bạn sẽ không ghé lại sân chơi ấy nữa. Sân chơi của các giác quan, của quá khứ và tương lai, của những giấc mơ... Nó là phản ứng tự nhiên của Tâm khi nó thấy khổ. Đây là một cuộc hành trình, với những cột mốc trên con đường dẫn tới sự trống rỗng và diệt trừ phiền não hoàn toàn. Điều đó xảy ra khi bạn buông xả.

Đức Phật nói khổ phải được hiểu một cách trọn vẹn. Mỗi khi bạn rơi vào khó khăn, trục trặc, thất vọng hay bất kỳ đau đớn về thể xác, đừng chối bỏ nó; hãy hiểu nó. Suy ngẫm và hiểu nó đến mức nó tan đi và bạn nhận ra rằng nó chẳng phải việc của bạn.

Khi nó tan đi, sự đắm chìm vào thế gian bên ngoài của bạn sẽ bị phá vỡ, bạn bắt đầu đi vào thế giới bên trong - thế giới của sự tĩnh lặng. Bạn đi theo hướng ngược lại, không phải bên ngoài, mà là vào trong Tâm. Cuối cùng, bạn cũng xả bỏ cả tâm trí, trải nghiệm sự tịch diệt hoàn toàn, chạm đến niết bàn ⁽⁵⁾, lúc ấy bạn sẽ trở thành một A-la-hán ⁽⁶⁾. Đó thực sự là một điều tuyệt diệu.

⁽⁵⁾ niết bàn: là một khái niệm triết lý độc đáo của Phật giáo về cảnh giới giác ngộ hoàn toàn và giải thoát. Đây là một trạng thái tâm linh hoàn toàn thanh thản, an lạc và không có mặt của khổ đau. Trạng thái này có thể đạt được khi còn sống (Hữu dư niết bàn) hoặc khi đã chết (Vô dư niết bàn).

⁽⁶⁾ A-la-hán: trong các bậc chứng ngộ, để trở thành bậc A-la-hán, người tu hành phải đạt thành tựu quả vị Thánh thứ tư. Có bốn Thánh quả gồm: Tu-đà-hoàn (Thánh quả dự lưu), Tư-đà-hàm (Thánh quả nhất lai), A-na-hàm (Thánh quả bất lai), A-la-hán (Thánh quả  A-la-hán - giác ngộ và giải thoát hoàn toàn).

BÀI HỌC TỪ THIÊN NHIÊN

Chân tâm

Hãy buông bỏ để tự do như cánh chim bay lượn.

Hãy tĩnh lặng như cội cổ thụ ngàn năm.

Hãy để thiên nhiên hòa quyện vào trong bạn.

Hãy để đất trời dạy bạn giác ngộ Tâm.

ĐƯỜNG VỀ NHÀ

Chân Tâm

Đường về nhà còn xa xôi vời vợi,

Nhưng chí tâm khăn gói bước chân đi.

Nẻo đường trần có vui sướng điều chi,

Mà nán lại chôn đời vào báo nghiệp.

Từ vô thỉ luân hồi trong sinh diệt.

Biển vô minh ta lặng ngụp bao đời

Mãi đến nay mới thấy được niềm vui.

Đêm tăm tối dần tan trong ánh sáng.

Bát Chánh Đạo là con đường tuệ giác,

Thấu suốt vào ảo mộng của trần gian.

Mỗi bước chân định tĩnh giữa đại ngàn,

Tâm mở rộng đón chào bao trải nghiệm.

Đường dẫu xa, bền tâm ta vững bước,

Nguyện một lòng giải thoát khỏi trần lao.

Bao khó khăn, bao khổ não dâng trào...

Tâm bình thản, hướng về nơi đất Phật.

BUÔNG BỎ LÀ GÌ?

Chân Tâm

Trong tu tập Phật pháp, chúng ta thường hay nói về sự buông bỏ để đạt đến giác ngộ. Thực vậy, mục đích tu tập Phật pháp là xả bỏ mọi thứ, khi chúng ta buông bỏ, phải thật tâm buông bỏ và nó sẽ biến mất. Các bậc giác ngộ là những người mất mác lớn, họ mất mọi thứ, bởi họ buông bỏ mọi thứ để được an lạc, giải thoát và tự do.

Vậy sự buông bỏ là gì? Tại sao chúng ta lại buông bỏ? Làm cách nào để ta có thể buông bỏ mọi thứ hiện hữu đang “thuộc” về chúng ta?

Nói đến sự buông bỏ, đó chỉ là khái niệm qua lời nói, chứ thực ra chẳng có gì để buông bỏ cả. Bởi thực chất tất cả vạn vật trong vũ trụ không thuộc về riêng ai. Kể cả trong cuộc sống của chúng ta, tất cả mọi thứ mà chúng ta đang sở hữu, chưa sở hữu hoặc không sở hữu, như là những thứ vật chất hữu hình (một hạt bụi, một mớ tiền, một cơ ngơi sang trọng, một con vật hay con người...), hoặc những của cải trong đầu ta chẳng hạn (ý nghĩ, tình cảm, thù hận, mong muốn, ghét bỏ...) và tất cả v.v... Nó đều là một pháp trong vạn pháp, là một vật chất trong tất cả mọi vật chất ở trên thế gian này. Bản chất của chúng chỉ là tự tánh chân thật của vạn pháp, vậy thôi! Mọi thứ, chúng hòa quyện vào nhau như những vệt sơn tạo nên bức tranh tổng thể về cuộc đời vậy.

Khi ta có những ham muốn, những mong cầu, ước vọng, thì ta còn bị ràng buộc vào bản ngã của mình, ta luôn muốn sở hữu mọi thứ trên thế gian này. Nhưng thực chất ta đang cố làm một điều không thể. Bởi vật chất nó hiện hữu như chính nó là ở trong thế giới tự nhiên, cho nên khi ta muốn sở hữu, đó chỉ là sự ham muốn có được của ta, chứ thật sự chúng không thuộc về bất cứ ai, cũng không thuộc về bất cứ thứ gì cả.

Nó là chính nó, chúng có mặt trong tự nhiên này là do nhân duyên mà sanh, và cũng do nhân duyên mà tự diệt, không có một năng lực ý chí nào ngăn cản được sự sinh diệt của chúng. Nên nói như vậy để hiểu, dầu rằng bạn đang sở hữu chúng, nhưng đó chỉ là sự sở hữu tạm bợ mà thôi. Một sự sở hữu ước lệ theo luật lệ thế gian đặt ra cho cái gọi là có được cái gì đó. Thực ra, bạn chẳng sở hữu được bất cứ thứ gì, ngay cả cơ thể của bạn. 

Khi chúng ta được sinh ra, bất cứ ai cũng không thể theo ý muốn của mình. Bạn muốn có một cơ thể xinh đẹp không? Muốn được sinh ra trong gia đình giàu có không? Hay muốn sở hữu tất cả mọi thứ trên thế gian không? Nhưng điều mong muốn đó là không thể được. Bởi cơ thể và hoàn cảnh sống của bạn là do nghiệp báo và phước báo mà bạn đã làm trong quá khứ và tương lai thì nằm ngay trong hành động của bạn ở phút giây này. Bạn chẳng thể nắm giữ  được cái gì. Đó là một điều chắc chắn, ngay từ đầu, mọi thứ đều không thuộc về bạn, và cái không thuộc về ai đó sẽ làm bạn đau khổ nếu bạn đặt quá nhiều kỳ vọng vào nó. Mọi thứ hiện hữu một cách tự nhiên như cỏ, cây, hoa, lá, đất, cát, chim muôn và con người trong thiên nhiên vậy. Và bạn đừng nghĩ rằng mình có thể sở hữu được chúng.

Hãy nhìn vào thiên nhiên, những bông hoa, những thân cây, tảng đá... chúng vẫn tĩnh lặng, vẫn an bình như thế, và chúng chẳng cần phải sở hữu gì, chúng vẫn có sự hiểu biết, nhưng chỉ là cái Biết, vậy thôi! Không như chúng ta cứ suy tư để tìm cách chiếm hữu mọi thứ. Cái bản ngã của bạn khi nó còn hiện hữu, nó khiến bạn làm vô số thứ tệ hại, khiến bạn luôn ham muốn và sợ hãi, luôn thấy thiếu thốn và khao khát để chiếm hữu, để mang vào trong nó, thỏa mãn với nó. Nhưng bạn đâu biết, nó cũng chỉ là một pháp trong tự nhiên, bản chất riêng của nó là thế, cũng như bản chất riêng của cái cây, bản chất của hòn sỏi, nó cũng chỉ xuất hiện trên thế gian này như nó là, thế mà bạn xem nó là của bạn. Cơ thể này cũng vậy, cũng như tất cả mọi thứ, cơ thể này cũng là vật chất, như động vật, thực vật, mọi thứ... thuộc về tự nhiên. Bạn không nên dính mắc vào chúng.

Nghĩ như thế, bạn hiểu được rằng thế gian này chẳng có gì. Cuộc đời chúng ta cứ chạy theo hết thứ này đến thứ khác. Bởi chúng ta đang mê lầm. Nó không có thật, nó chẳng thuộc về ai. Vậy buông bỏ chẳng qua chỉ là buông bỏ vậy thôi, chứ thực sự bạn đâu có gì để buông bỏ.

Hãy thức tĩnh, bạn phải rời khỏi giấc mộng ấy, và hiểu rằng mình chỉ là sự trống rỗng, mình chẳng có gì, kể cả xác thân này, kể cả ý nghĩ, kể cả những ham muốn... những thứ như thế chúng luôn có mặt trên thế gian bởi vì chúng có mặt như vậy thôi! Chúng rất vô thường, rất tạm bợ. Do vậy, bạn dính mắc tới chúng, chỉ tạo thêm khổ cho bạn và cứ lẩn quẩn mãi luân hồi, không thể giải thoát được. Khi bạn hiểu được rằng sự thật bạn là ai, bạn sẽ biết được những thứ bạn đang dính mắc tới liệu nó có thật không hay chỉ là bản ngã của bạn dựng lên bằng ham muốn? Hãy tự suy ngẫm đi nhé!

CÂU CHUYỆN NĂM THẦY BÓI MÙ XEM VOI

Chân Tâm

Hơn ai hết, trong chúng ta thuở bé đều đã được đọc qua câu chuyện "Năm thầy bói mù xem Voi", nhưng rất ít ai hiểu rõ hàm ý sâu xa của câu chuyện này. Thậm chí khi bạn đã già vẫn chỉ hiểu một cách rất giới hạn về ý nghĩa câu chuyện đó.

Nếu ai đó có thể lục lọi trong ký ức của mình, hoặc tìm đọc lại câu chuyện ấy, liệu nó mang đến cho bạn một cái gì đó, như là thấu hiểu về bản thân mình và cuộc sống. Hãy suy ngẫm để có được một bức tranh toàn vẹn về chân lý cuộc đời.

Chúng ta như những thầy bói mù ấy, khi trí tuệ bị che mờ bởi vô minh. Bạn sờ nắn, nhìn, nghe và cảm nhận mọi vật bằng sự hiểu biết hời hợt của mình. Ví như một người mù sờ vào chân Voi và cho rằng con Voi giống cái cột đình, người mù khác sờ vào tai Voi và phán quyết cho rằng con Voi phải giống như cái quạt v.v... Nhưng trên thực tế con Voi hoàn toàn khác, bạn chỉ thấy được một hoặc hai khía cạnh của sự việc mà thôi, và bạn nghĩ rằng mình đã đúng. Và cứ thế phán xét mọi thứ theo cách nhìn nhận và khái niệm mà bạn tự đặt ra cho bản thân và cho người khác. Cứ thế, chúng ta chấp thủ quan điểm và xung đột lẫn nhau về những gì mình thấy và cảm nhận được. Những thói quen trong cách hiểu biết sự việc đó tạo ra nhận thức sai lầm, chủ nghĩa cá nhân về một "cái tôi" được hình thành trong bạn. Chúng ta đang tạo ra khổ cho chính mình.

Điều đó thể hiện rằng bạn vẫn chưa hiểu gì về cuộc sống, những gì đang đợi bạn ở phía trước. Một khi bản ngã vẫn còn khống chế cuộc đời bạn, thì nó vẫn còn che lấp trí tuệ hiểu biết của bạn. Cuộc sống cứ mãi trôi, và con người cứ loay hoay trong luân hồi từ đời sống này đến đời khác... Cho đến khi bạn mệt mỏi và tuyệt vọng, bạn muốn dừng lại tất cả mọi thứ. Vậy thì hãy buông bỏ đi. Hãy để yên cho lòng mình lắng dịu và tĩnh lặng. Khi có trí tuệ, thấu suốt vào chân lý, bạn sẽ có cái nhìn rõ nét bức tranh toàn cảnh về cuộc đời. Cũng như nhìn một cách đầy đủ và chính xác về con Voi. Khi ấy bạn sẽ không còn phán xét, không còn áp đặt quan điểm vào thứ gì nữa, không có gì để nghĩ, không có gì để bàn, bạn để chúng thuận theo tự nhiên, không cần can thiệp vào điều gì nữa. 

Bằng cách buông bỏ quan điểm, tiêu trừ bản ngã, bạn hiểu được lời dạy của Đức Phật. Từ đó bạn sửa đổi lại nhận thức của mình. Hạnh phúc phát sinh khi chúng ta biết buông bỏ những thứ làm ta đau khổ, ràng buộc và giới hạn. Rồi bạn sẽ được tự do, không còn là nô lệ của bất cứ thứ gì. Lúc ấy bạn sẽ tận hưởng niềm phúc lạc vô tận. 

LÒNG TỪ BI TRONG CUỘC SỐNG HIỆN ĐẠI

 Daisaku Ikeda

“Nếu bạn muốn người khác hạnh phúc, luyện tập từ bi. Nếu bạn muốn chính mình hạnh phúc, luyện tập từ bi”

-H.H.DaLaiLaMa

 TẬP QUAN TÂM ĐẾN NGƯỜI KHÁC

Có một người bạn nói với tôi: “Ngày nay dường như mọi người quá ích kỷ với nhau. Ngay cả trong nhóm bạn với nhau, tôi thấy phần lớn các bạn ấy cũng ít quan tâm đến nhau”.

Cách người ta cư xử với người khác, nhất là những người ở vị thế kém may mắn hơn, thể hiện khá rõ tính cách họ. Một cử chỉ yêu thương hay một câu nói đồng cảm có thể để lại ấn tượng không bao giờ phai.

Lúc 12 tuổi, tôi có làm công việc đi giao báo. Tôi muốn làm bất cứ điều gì để phụ giúp gia đình vì các anh trai tôi đã đi chiến đấu. Nghề của gia đình tôi là trồng tảo biển, vì thế có rất nhiều việc vặt, bắt đầu từ sớm tinh mơ. Trong khi cả thị trấn còn đang ngủ, tôi sẽ bắt đầu tuyến đường đưa báo của mình. Tôi nhớ đã đạp xe trong cái gió rét cắt da cắt thịt, hơi thở thì bốc khói, cái rét thấu vào tận xương. Tôi không mấy khi thấy mặt những người ở trong các nhà trên tuyến đưa báo của mình, nhưng trong những dịp hiếm hoi có gặp, họ cũng không tỏ ra thân thiện. Đến cả lũ chó của họ cũng làm khó tôi.

Nhưng tôi không bao giờ quên sự ấm áp và quan tâm của một cặp vợ chồng trẻ. Một ngày nọ, cô vợ trẻ đang bê bếp than củi vào hành lang để nấu cơm. Tôi chào và đưa cho cô tờ báo. Đón mừng tôi bằng một nụ cười ấm áp, cô cám ơn tôi và nhận xét rằng tôi lúc nào cũng thật nhanh nhẹn, vui tươi. Đưa cho tôi một xấp những miếng khoai tây ngọt sấy, cô giải thích rằng chúng được gửi từ quê cô ở phía Bắc Nhật Bản mấy ngày trước. Cô nói: “Cô hy vọng là cháu thích chúng” và gửi lời hỏi thăm cha mẹ tôi.

Trong một dịp khác, sau khi tôi kết thúc ca đi giao báo buổi tối, đôi vợ chồng mời tôi ở lại ăn tối. Họ hỏi nhiều câu hỏi về gia đình tôi. Tôi kể cho họ về cha mình, cha bị ốm rất nặng và phải nằm liệt giường. Người chồng, đã an ủi tôi: “Người nào phải vật lộn khi còn trẻ là người thực sự may mắn đấy. Hãy học thật chăm chỉ và cháu sẽ đạt được những điều tuyệt vời.” Mặc dù những việc này đã xảy ra 60 năm trước, lòng tốt và sự ân cần họ vẫn còn đọng lại trong tim tôi đến tận hôm nay.

LÒNG TỐT THẬT SỰ

 “Bạn cố gắng đối xử công bằng với mọi người. Như thế chưa đủ sao?”

Sống một cách chu đáo là việc của trái tim. Từ ân cần trong tiếng Nhật được ghép từ các chữ tượng hình: “người” và “quan tâm”. Vì thế, chu đáo là quan tâm đến người khác, là thông cảm với họ đặc biệt là khi họ đang phải vật lộn với buồn phiền, đau đớn và cô đơn. Những chữ tượng hình này cũng có nghĩa là “xuất sắc”. Một người chu đáo một cách chân thành, người hiểu được trái tim người khác, là một con người đặc biệt, một học viên danh giá của cuộc sống. Có được sự quan tâm như thế dành cho người khác là sống có nhân văn nhất. Đó là dấu hiệu của một nhân cách vượt trội.

Tuy nhiên, sống tử tế không giống như chu đáo. Chu đáo nghĩa là hành động dựa trên những cảm xúc tốt đẹp của bạn. Điều này đặc biệt đúng khi có sự bất công xuất hiện. Trên thực tế, chúng ta thể hiện sự yếu đuối bằng cách không hành động vào thời điểm quyết định.

Sống ân cần nghĩa là khi người khác càng khổ đau, hành vi của họ càng khó chịu, bạn càng thể hiện nhiều tình yêu dành cho họ hơn. Làm như vậy mang lại cho bạn can đảm để giúp đỡ người khác. Ân cần còn có nghĩa là nhận ra bản chất trong sự bất hạnh của người khác, cố gắng hiểu và chia sẻ sự khổ đau cùng họ. Điều này sẽ giúp bạn trưởng thành và đồng thời giúp người khác trở nên mạnh mẽ. Sự ân cần là rất thiết thực, nó rèn luyện chính chúng ta trong nghệ thuật an ủi người khác.

Điều quan trọng không chỉ là thông cảm hay thương hại người khác mà là hiểu được họ đang trải qua điều gì. Thấu cảm đóng vai trò quyết định. Đôi khi, có người hiểu được mình ở bên họ có thể mang lại cho họ sức mạnh để tiếp tục.

Nhiều người trân trọng sự ân cần ở người khác và cũng muốn tỏ ra chu đáo, nhưng đồng thời, lại không muốn liên quan quá sâu. Những người này hiểu nhầm ý nghĩa của việc sống ân cần, họ nghĩ rằng nó có nghĩa là giữ một khoảng cách an toàn với người khác để không làm tổn thương họ hoặc chính mình. Nhưng, ngược lại, ân cần có nghĩa là cho phép bản thân gần gũi với người khác, quý trọng phẩm giá của mỗi người.

Tôi nghĩ đến một vị thầy giáo tốt bụng, được các học trò của ông kính yêu vô cùng. Khi được hỏi về bước ngoặt quyết định trong đời mình, ông đã nói về một chuyện tình cờ từ thời thơ ấu. Một ngày mùa đông lạnh giá, một người mẹ và cô con gái, những người biểu diễn trên phố để xin ăn, tới nhà ông. Người mẹ chơi một nhạc cụ có dây và hát trong khi đứa con gái nhảy múa. Ngoài trời tuyết rơi nhẹ, và ông vừa từ cửa hàng trở về với một túi bánh bao to. Ông ngồi ăn bánh trong khi xem họ biểu diễn. Khi bài hát kết thúc, ông vụng về đưa cho cô bé một nửa chiếc bánh bao ăn dở.

Nhìn thấy thế, cha ông chạy tới đầy tức giận và mắng ông. Người cha quay lại những người biểu diễn, cúi chào thật thấp và xin lỗi vì sự thiếu lịch sự của cậu con trai. Ông cũng nhất định bắt con trai mình cúi đầu xin lỗi. Sau khi đưa cho người mẹ và cô con gái một túi gạo nhỏ, ông lấy chỗ bánh còn lại của con trai mình và đưa cho cô bé.

Người cha muốn thể hiện với con trai ông rằng tất cả mọi người đều bình đẳng và xứng đáng được tôn trọng. Khi cậu bé lớn lên, cậu không bao giờ quên được bài học này và trở nên nổi tiếng vì lòng tốt của cậu dành cho người khác.

Đồng thời, tôi cũng nhớ tới người sáng lập ra tổ chức của chúng tôi, Tsunesaburo Makiguchi, người đã trở thành một vị hiệu trưởng đáng kính ở Tokyo. Khi ông còn là giáo viên dạy cấp 1 ở Hokkaido, trong suốt cơn bão tuyết, ông đã đi ra ngoài để đón học sinh khi chúng tới trường. Ông cũng có sẵn nước nóng trong phòng học để ngâm qua những bàn tay lạnh cóng của lũ trẻ, hỏi thăm chúng: “Con thấy thế nào? Có khá hơn không?”

Sau này, ông Makiguchi dạy ở một ngôi trường cho trẻ em nghèo. Thêm vào việc chăm lo cho 8 thành viên gia đình mình, trước khi rời nhà, ông còn chuẩn bị đồ ăn cho những học sinh đi học mà không có cơm trưa. Ông đặt những suất ăn trưa này ở một chỗ khuất nơi những đứa trẻ nghèo có thể lấy mà không thấy xấu hổ.

Khả năng từ bi của trái tim con người là vô cùng lớn.

CAN ĐẢM GIÚP ĐỠ

“Sẽ thế nào nếu bạn bị người khác chối bỏ hay thậm chí chế giễu vì cố giúp đỡ ai đó? Hoặc nếu việc mình đề nghị giúp đỡ lại làm người kia khó chịu?”

Chắc chắn là không thể biết được người khác sẽ phản ứng thế nào. Đôi khi chủ đích chân thành của bạn lại bị từ chối hoàn toàn hoặc bạn có thể bị cười chê, thậm chí nhạo báng. Hãy nhớ, dù cho điều này có xảy ra, quay đi và nổi giận với người bạn đang cố gắng giúp đỡ không có ích cho ai cả. Để cho nỗi thất vọng làm mình tê liệt cũng thật là ngốc.

Cuối cùng thì điều thực sự có ý nghĩa là ý định của bạn. Hãy can đảm nghe theo bản năng khi quyết định giúp đỡ mọi người. Bạn càng hành động vì người khác, cuộc đời bạn sẽ càng rộng mở, bất kể đối phương phản ứng với lòng tốt của bạn thế nào. Ân cần chính là sức mạnh, vì thế bạn càng ân cần với người khác, bạn càng trở nên mạnh mẽ.

Tsunesaburo Makiguchi không thích nhìn thấy ai đứng ỳ ra và không làm gì. Ông tin rằng những người tốt nhưng hèn nhát, không thể đấu tranh chống lại cái xấu, cuối cùng sẽ bị nó đánh bại. Ông thường nói:

Không làm điều tốt cũng không khác gì làm điều xấu. Hãy thử tưởng tượng ai đó đặt một tảng đá to đùng ngay giữa đường đi. Như thế thật độc ác vì nó sẽ gây khó khăn cho người qua lại. Rồi, ai đó tới và nhìn thấy vật cản đường to tướng ấy, thậm chí biết rằng nó sẽ gây hậu quả nghiêm trọng nhưng cứ để nó đó với thái độ: “À, mình có để nó ở đấy đâu.” Đây có vẻ như là một thái độ vô thưởng vô phạt, nhưng thực ra, không chuyển tảng đá đi cũng gây phiền phức cho người sẽ đi qua như việc đặt nó vào đó từ đầu.

Hầu như ai cũng có một tia lửa của sự ấm áp hay tình người trong tim. Không ai sinh ra đã lạnh lùng. Nhưng nếu qua thời gian, người ta chôn vùi hơi ấm của mình sâu trong tim họ vì sợ bị tổn thương, họ sẽ trở nên lạnh lùng và sắt đá. Tương tự, những người chỉ biết nghĩ đến mình và nghĩ ai cũng chống lại họ thường có xu hướng tự bọc mình trong tấm áo giáp của sự tàn nhẫn và tự đại. Hành vi như thế thật phi nhân tính.

Đức Phật luôn bắt đầu trò chuyện với mọi người để giúp họ đương đầu với những đau khổ của mình. Ngài không đợi người khác bắt chuyện với mình trước, cũng không lo lắng về việc họ có thể nghĩ gì về mình. Ngài chú tâm tới mọi người một cách ấm cúng và thoải mái.

THỂ HIỆN SỰ QUAN TÂM

“Cách tốt nhất để giúp đỡ mọi người là gì?”

Điều tối quan trọng là chân thành mong muốn thấy người khác được hạnh phúc. Và đó là điều mà chúng ta nên nỗ lực hướng tới mỗi ngày. Ông Makiguchi thường nói về việc phân loại việc tốt thành những việc tốt nhỏ, tốt vừa và cực tốt. Cách này cũng được áp dụng cho sự quan tâm: quan tâm ít, quan tâm vừa và cực kỳ quan tâm.

Ví dụ, hình dung rằng bạn có một người bạn đang cần tiền ngay lập tức. Đưa tiền cho người bạn đó là việc tốt nhỏ, còn giúp họ tìm một công việc là việc tốt vừa.

Tuy nhiên, nếu bạn của bạn phải chịu đau khổ là do hậu quả của xu hướng tắc trách và lười biếng thì một món tiền hay một công việc đều không có ích gì. Tiền sẽ bị phung phí, và bạn của bạn chắc chắn sẽ mất việc vì những thói xấu của họ. Việc cực tốt là giúp người đó đối mặt và nhổ tận gốc thói lười biếng, cội nguồn đau khổ của họ - nói cách khác, giải thích và giúp họ định hướng xây dựng một hệ thống niềm tin đúng đắn.

Những người thực hành bài pháp tự làm chủ bản thân của Đạo Phật Nichiren, pháp giúp con người kiểm soát được cuộc sống của mình và làm mới lại ý chí của họ để sống vinh quang mỗi ngày, biết rằng chỉ hành động để sống hạnh phúc cho riêng mình thôi là chưa đủ. Không một ai có thể hạnh phúc trọn vẹn nếu những người xung quanh còn phải vật lộn. Vì thế, những người thực hành Đạo Phật nhận ra rằng điều chu đáo và ân cần nhất họ có thể làm là chia sẻ những bài pháp này với mọi người.

Thường thì những nỗ lực để làm những điều cực kỳ tốt dễ bị hiểu lầm. Không nghi ngờ gì, chính bạn hẳn cũng gặp sự đối kháng khi cố gắng giúp ai đó với sự quan tâm của mình. Nhưng, dù nỗ lực của bạn không được đánh giá cao vào lúc này, miễn là bạn hành động với sự chân thành tuyệt đối, mọi người rồi sẽ nhận ra sự thật và sẽ tin tưởng bạn. Đến lúc, họ sẽ thực sự biết ơn vì tình yêu, lòng tốt và hành động quyết liệt xuất phát từ sự quan tâm bạn dành cho họ.

ĐỐI DIỆN VỚI SỰ NHẪN TÂM

“Tôi lúc nào cũng bị trêu chọc vì tôi tàn tật.”

Những người cười nhạo và trêu cợt bạn thật là độc ác và suy nghĩ lệch lạc. Họ tạo nên một gánh Nghiệp xấu khủng khiếp cho chính mình bằng cách coi thường quyền được đối xử như một con người và được tôn trọng của bạn. Nhưng để cho những lời xúc phạm của họ tác động tới mình là một thất bại của bạn với tư cách là một con người. Dù sao, sự mạnh mẽ là vinh quang.

Vì thế, bạn phải mạnh mẽ hơn nữa. Cuộc đấu tranh của bạn cũng là một phần của cuộc đấu tranh giành nhân quyền. Làm cho người khác nhận ra quyền của bạn không chỉ là khiến cho họ hành động một cách cảm thông. Hãy tự hào về bản thân bạn với tư cách là một cá nhân, bất kể sự tàn tật của bạn. Hãy tự hào về sứ mệnh của bạn trong cuộc đời này. Để sống ân cần, chúng ta cần phải mạnh mẽ. Chúng ta cũng cần phải mạnh mẽ để bảo vệ nhân quyền, không chỉ của chúng ta mà của những người khác nữa.

ĐỐI DIỆN VỚI BẠO LỰC

“Nhiều bạn trẻ đang trở nên bạo lực. Vài người thậm chí còn tự hào vì nó. Bạn có thể làm gì để thay đổi tình hình không?”

Tôi hiểu rằng sau vụ thảm kịch Colorado ở trường trung học Columbia, trong vụ này nhiều học sinh 13 tuổi đã bị bắn chết, Tổng thống Clinton đã nói: “Chúng ta phải hướng tới bọn trẻ và dạy chúng cách bộc lộ sự phẫn nộ và giải quyết mâu thuẫn của chúng bằng lời nói, không phải bằng vũ khí”. Tôi hoàn toàn đồng ý. Chẳng gì có thể khiến tim tôi đau hơn sự thật là những người trẻ tuổi, những người sở hữu tiềm năng vô hạn cho tương lai, hủy hoại cuộc sống của họ và của những người khác.

Khi còn trẻ, tôi mất người anh cả trong Thế chiến Thứ II. Anh là một người thật nhân hậu, là người kịch liệt phản đối đường lối hành động của Nhật. Đau đớn trước cuộc xâm lược của Nhật vào Trung Quốc, anh nói: “Quân đội Nhật thật vô lương tâm. Anh thấy xót xa vô cùng cho nhân dân Trung Hoa.”

Tôi sẽ không bao giờ quên hình ảnh mẹ tôi nhìn từ phía sau, tấm lưng nhỏ của bà run lên khi tin về cái chết của đứa con trai cả của mình. Ngay lúc đó, tôi đã cảm nhận sâu sắc rằng chúng ta cần bãi bỏ chiến tranh và bạo lực khỏi trái đất, dù thế nào đi nữa.

Trong khi, tất nhiên, điều tối cần thiết là kiểm soát được những yếu tố bên ngoài của bạo lực bằng cách bãi bỏ vũ khí, phát triển nhiều hơn các luật tương đương và thiết lập thỏa thuận hòa bình giữa các nước, thì căn bản nhất, điều cần làm là phải hiểu được rằng bạo lực xuất phát từ điều kiện bẩm sinh của loài người. Đạo Phật đặt tên cho điều kiện này là thú tính, một trạng thái con người bị các thèm khát bản năng kích động và mất hết lý tính hay đạo đức. Thậm chí nếu chúng ta có quét sạch được hết vũ khí khỏi hành tinh này, bạo lực sẽ không bao giờ tiêu tan trừ khi chúng ta kiểm soát thành công thú tính trong ta. Vì lý do này, chúng ta cần phải thay đổi điều kiện của con người từ bên trong.

Tôi vẫn thường kêu gọi điều giống như một cuộc cạnh tranh nhân đạo, ở đó, tất cả những tôn giáo giảng dạy về lòng khoan dung và sự quan tâm, cạnh tranh xem mỗi tôn giáo có thể khuyến khích được bao nhiêu người quan tâm. Trong bất cứ trường hợp nào, giáo dục dựa trên phẩm giá của mỗi cá nhân cũng là giải pháp.

Bạo lực là một tội ác thuần túy. Bất kể điều bạn nói có đúng đến đâu, nếu bạn viện đến bạo lực để chứng minh điều đó, bạn vẫn là kẻ thất bại. Thậm chí nếu bạn dường như đã có được chiến thắng từ kết quả của một hành động bạo lực, kết cục bạn cũng sẽ bại trận.

Đạo Phật nhấn mạnh mối tương giao của tất cả sự sống. Chính khả năng nhận thức giới hạn của chúng ta mới khiến chúng ta đặt quá nặng khoảng cách “họ” và “chúng ta”. Chính do mối tương giao này, với việc sử dụng bạo lực, bạn không chỉ làm tổn hại và tàn phá người kia mà cả chính bạn. Những người sử dụng bạo lực và coi thường cuộc sống của người khác thực ra đang coi thường chính họ và phá hoại cuộc sống của chính họ.

Điều quan trọng là phải hiểu được rằng bản chất của bạo lực là sự hèn nhát. Bởi vì một người hèn nhát, anh ta hay cô ta mới trở nên bạo lực. Cá nhân đó không đủ can đảm để đàm thoại. Mahatma Gandhi nói hùng hồn rằng: “Bất bạo động không phải là cái vỏ của sự hèn nhát, mà đó là phẩm hạnh tối thượng của sự can đảm… Hèn nhát hoàn toàn không đồng nhất với bất bạo động… Bất bạo động hàm chứa khả năng đấu tranh.”

Trong tổ chức Soka Gakkai Quốc tế, giới trẻ Mỹ vẫn đang tiến hành những hoạt động kêu gọi chấm dứt bạo lực. Họ đang thực hiện ba lời thề sau đây:

1. Tôi sẽ trân trọng cuộc sống của mình
2. Tôi sẽ tôn trọng mọi sự sống
3. Tôi sẽ truyền hy vọng đến cho người khác.

Khi mỗi người chúng ta đều có thể trân quý cuộc sống của chính mình, tự nhiên chúng ta cũng sẽ có thể trân trọng cuộc sống của những người khác.

Điều quan trọng là bạn phải hành động. Bắt đầu là bước đầu tiên. Số 0 là số 0 ngay cả khi nhân với nhiều số khác. Nhưng như những người Phương Đông thường nói: “1 là mẹ của hàng vạn.”

BẠO LỰC VỚI PHỤ NỮ

“Ngày nay, có vẻ như bạo lực về thể xác và tình dục với phụ nữ đang có xu hướng tăng cao. Có thể cải thiện được không?”

Không có gì thấp kém bằng bạo lực với phụ nữ. Bạo lực không thể được dung thứ. Tất cả đàn ông nên nhớ điều này, và họ nên tôn trọng những người phụ nữ cùng thời với họ như những người chị em, những người mà cuộc sống của họ đáng được trân trọng. Thật đáng hổ thẹn cho những người đàn ông không dịu dàng.

Phụ nữ bảo vệ bản thân bằng hiểu biết và sự khôn ngoan cũng cực kỳ quan trọng. Đã có nhiều nhóm, hội tổ chức ra đời để giúp đỡ phụ nữ. Khi bạn nhận ra cuộc sống của bạn quý giá thế nào, bạn sẽ làm mọi điều có thể để bảo vệ nó. Lưu ý đến lời khuyên của cha mẹ và những người bạn mà bạn tin tưởng là điều rất quan trọng.

Nạn nhân của bạo lực thường bị tổn thương sâu sắc về tinh thần và thể chất. Họ mất lòng tin vào nhân tính của mình và thường cảm thấy nhơ nhuốc như thể cuộc sống của họ đã bị hủy hoại. Nếu bạn là nạn nhân của bạo hành, xin hãy nhớ rằng, dù gì đi nữa, giá trị của bạn với tư cách là một cá nhân sẽ không bao giờ thay đổi. Hãy đứng thật vững. Hãy tự nhủ: “Mình không phải là người cho phép một việc như thế hủy hoại cuộc đời mình.” Không ai có thể hủy hoại đời bạn ở mức độ sâu sắc nhất. Bất kể bạn bị tổn thương đến đâu, bạn vẫn có thể giữ lại được cho mình phẩm giá căn bản – không ai có thể tước mất điều đó ở bạn mà không được sự cho phép của bạn.

Đạo Phật giảng về nguyên tắc rằng bông hoa sen trắng thuần khiết lớn lên từ ao bùn. Cũng giống như thế, trạng thái tối thượng của cuộc sống có thể hình thành khi phải sống giữa thực tại đau thương nhất.

Bất kể bạn cảm thấy chán nản đến đâu, ở đâu đó luôn có ai đó cũng đang chịu đựng tình cảnh tương tự, và bạn nói riêng, có thể giúp đỡ người đó nhờ sự thấu hiểu thông thường của bạn. Và có những tình cảm chân thành trong trái tim của những người khác mà chỉ bạn mới có thể khám phá. Bạn có thể không muốn rắc rối của mình liên quan đến người khác lắm, nhưng có được thậm chí chỉ một người bạn có thể tham khảo ý kiến về trải nghiệm của mình sẽ thay đổi hoàn toàn cách nhìn của bạn. Bạn không nên chịu đựng một mình. Cuộc đời bạn vốn dĩ đã có một tiềm năng vô cùng to lớn. Nếu bạn từ bỏ chính mình thì mọi chuyện chỉ càng kinh khủng hơn thôi, vì làm như vậy sẽ khuếch đại những tổn thất đã có. Đừng bao giờ cho phép sự khổ đau khiến bạn bỏ rơi con người thật của mình.

Có vẻ lạ lùng, nhưng những người đã phải chịu đựng nhiều nhất hay những người đã từng bị phiền lòng nhiều nhất có thể trở thành hạnh phúc nhất. Với những giọt nước mắt đã rơi, bạn có thể lau sạch cuộc đời mình và làm nó sáng lên. Dấn bước là điều cốt lõi của sống và là tinh thần của Phật tử.