HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT - CHƯƠNG 8 - BÀI 2

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Thiền sư Ajahn Brahm

CHƯƠNG 8

NHẬN RA TRÍ HUỆ ĐÍCH THỰC

BÀI 2

NHÂN QUẢ

Thông qua thiền định và tĩnh lặng, bạn thu thập những minh triết sâu xa, từ đó có được nội quán về mối quan hệ nhân quả. Phần nhiều những lời dạy của Đức Phật là về nhân quả, hay nói cách khác, mọi thứ đến từ đâu, tại sao chúng khởi lên. Là đệ tử của Phật, nếu có một vấn đề, chúng ta tìm hiểu về nó. Chúng ta sử dụng kinh nghiệm để biết vấn đề đến từ đâu, nó dẫn đến đâu. Nếu nó dẫn tới một trạng thái tâm tiêu cực hoặc có hại, chúng ta biết nó là vấn đề bất thiện. Tiếp theo, chúng ta tìm hiểu ngược lại, thấy được quá trình mà từ đó nổi lên.

Nếu đủ tỉnh thức, an bình và trí huệ, bạn thấy được toàn bộ chuỗi nhân quả. Bạn hiểu sự giận dữ, cảm giác tội lỗi, chán nản, sợ hãi đến từ đâu; bạn thấy chúng tăng lên trong thân tâm như thế nào. Khi thấy rõ những thứ ấy, bạn có thể tóm gọn lấy chúng từ sớm, và do biết chúng là những thứ thiếu lành mạnh, kém cỏi, bạn có thể làm gì đó để đối trị.

Một khi trạng thái tiêu cực đã choáng lấy tâm trí, bạn không thể làm gì nhiều ngoại trừ lùi lại, để cho nó đi qua. Điều quan trọng nhất là đảm bảo rằng bạn nhận biết về nó, để lần sau bạn có thể giảm thiểu vấn đề khi nó xảy ra. Đây là cách tu tập của một trong những tu sĩ đồng môn với tôi ở Thái Lan. Trong vài năm đầu, dù gặp nhiều khó khăn, nhưng ông dũng cảm đương đầu với những ô nhiễm trong tâm mình. Dù có lúc ông nghĩ mình sẽ phải rời khỏi tu viện, song ông vẫn ở lại. Lần đầu tiên khi trải qua một giai đoạn thực sự khó khăn, ông cho rằng vấn đề sẽ ngày một tệ hơn, nhưng trước sự ngạc nhiên và nhẹ nhõm của ông, nó cứ thế mất dần. Nó kết thúc vì ông đã không nuôi dưỡng nó. Giờ đây, ông có trải nghiệm trực tiếp về tính chất vô thường của trạng thái ấy.

Quan trọng là ông cũng nhận ra rằng, trạng thái tối tăm đã biến mất vĩnh viễn. Ông hiểu nó như một quá trình: ông thấy được làm thế nào nó sinh khởi, điều gì duy trì nó. Ông thấy không cần làm bất cứ điều gì để ngăn nó; chỉ cần đừng đổ thêm dầu vào lửa, để nó tự cháy hết. Do đã có nội quán này, lần tiếp theo khi gặp trạng thái u mê của tâm, ông dễ xử lý hơn nhiều. Ông nhớ tới kinh nghiệm trước đó, nhận ra rằng vấn đề này cũng sẽ tự nó chấm dứt. Ông không thổi phồng nó, không sợ nó, không bị nó làm cho khó chịu. Kết quả, ông thấy nó dễ chịu đựng hơn, và do hiểu biết lớn hơn nên vấn đề không căng thẳng như trước. Khi một lần nữa nó lại tan đi, trí huệ của ông lại tăng trưởng. Mỗi lần vấn đề khởi lên, nó lại ngắn ngủi hơn, dễ chịu đựng hơn, cho đến khi vấn đề biến mất hoàn toàn. Đó là một ví dụ đẹp về ứng dụng của trí huệ - một sự sáng suốt đơn giản, nhưng vẫn là sáng suốt. Mỗi khi chúng ta có khả năng giảm thiểu hoặc vượt qua các vấn đề của mình, đó là trí huệ đang phát huy tác dụng.