TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN
Thiền sư Ajahn Brahm
CHƯƠNG 8
NHẬN RA TRÍ HUỆ ĐÍCH THỰC
BÀI 4
TÂM XÉT LỖI
Hãy đề phòng sự tiêu cực, vì nó nuôi dưỡng cái tâm xét lỗi. Xét lỗi là một thái độ xuất hiện và tóm lấy bạn như một con rắn, nó đầu độc tâm bạn. Một khi sự xét lỗi đã bám rễ thì không bao giờ bạn có thể ngừng xét lỗi mọi thứ. Kinh nói rằng người ta tìm thấy lỗi ngay cả ở Đức Phật! Có thể bạn có tu viện hoàn hảo nhất, những vị thầy nỗ lực nhất, thức ăn tốt nhất, căn lều thoải mái nhất, nhưng bạn vẫn tìm ra lỗi của những thứ ấy. Hồi mới tu, đôi lúc tôi thấy lỗi ở ngay cả thầy tôi, sau đó tôi cảm thấy thực sự ngu ngốc. Nếu tôi thấy lỗi nơi thầy tôi, một con người sáng suốt và vô vị kỷ, vậy vấn đề là ở tôi, không phải ở ông ấy.
Một khi sa vào sự xét lỗi, kết cục bạn áp dụng nó vào chính mình. Trong quá trình tu tập, mọi người thường thấy lỗi của nhau ngay trong sự tu tập của họ: “Anh ta vẫn chưa đạt được điều gì; và mấy ngày qua họ chỉ ngủ”. Hãy cẩn thận, sự xét lỗi sẽ mau chóng dẫn tới hành động tội lỗi. Tội lỗi đến lượt nó dẫn tới sự trừng phạt, khi ấy tu tập của bạn ngừng lại - ít ra là thế.
Nhưng khi làm theo lời Đức Phật, chúng ta sử dụng quy tắc ba bước: Thừa nhận, Khoang dung, và Học. Nếu phạm sai lầm, thay vì trừng phạt, chúng ta đơn giản là thừa nhận nó. Trừng phạt chẳng có ý nghĩa gì cả, bởi trí huệ nhận biết rằng sự trừng phạt chỉ làm vấn đề trở nên tệ hơn, nó sẽ tạo ra nhiều trạng thái tâm tiêu cực hơn. Tiếp theo, chúng ta thật sự khoang dung. Khoan dung tức là chúng ta đang buông xả, điều đó dẫn tới bình an. Chỉ khi một điều nào đó dẫn tới bình an, tự do và giải thoát, đó mới là điều sáng suốt đáng làm. Khi thấy sự xét lỗi đang dẫn mình đi sai hướng, bạn học cách tránh hẳn nó trong tương lai.
Gần đây, tôi đọc một cuốn sách về những phương pháp trị liệu khác nhau, được phát triển xoay quanh ý tưởng tìm trong quá khứ nguồn gốc những vấn đề hiện tại. Nhưng trở ngại với kiểu tiếp cận ấy là ở chỗ, nó thường không đi đến hồi kết. Sẽ hữu ích hơn nếu bạn buông bỏ quá khứ, hay thậm chí chỉ nhớ lại những quá khứ dễ chịu. Bạn học được từ những ký ức dễ chịu về thành công và hạnh phúc trong quá khứ nhiều hơn so với những bài học về nỗi khổ. Khi bạn nhớ tới những gì đã có tác dụng hơn trong quá khứ, nó khích lệ bạn dừng việc xét lỗi, soi sáng các nguyên nhân thành công. Vậy hãy quên những thời hành thiền lười biếng và bất an, hãy nhớ và học từ những thời hành thiền tốt đẹp. Ngay cả nếu có thời hành thiền tốt đẹp, chỉ quan sát hơi thở được năm phút, hãy nhớ điều đó! Nó khuyến khích, chỉ dẫn, đưa bạn tới bình an lớn hơn. Nó là con đường trí huệ.
Vì vậy, nên thấy tâm xét lỗi là một vấn đề, một con rắn, một mối nguy hiểm cần tránh. Tâm lý của con người thường có suy nghĩ xét lỗi là tốt. Thậm chí người ta làm vậy vì xét lỗi người khác có một sự vui thích nhất định. Nhưng hãy cẩn thận, mối nguy hiểm của nó vượt xa sự vui thích. Nếu đã nhận ra sự nguy hiểm ấy, bạn sẽ thấy cái tâm xét lỗi là một con rắn, và tốt nhất là bạn tránh né nó.
Theo kinh nghiệm của tôi, có đến 90% đời sống tu sĩ - và nói rộng ra, bất kỳ thực hành Phật giáo thực tế nào - là về việc thấu hiểu tâm xét lỗi. Việc này đòi hỏi phải hiểu nó đến từ đâu, tránh nó ra sao, làm thế nào để phát triển tâm tích cực. Thay vì tìm lỗi, hãy hiểu con người, trong đó có cả chính bạn, hãy có sự khoan dung và tâm từ. Hãy thấy bản thân và người khác đang đi trên con đường tu tập, những sinh linh đã chịu khổ quá nhiều và không muốn chịu khổ thêm nữa. Nếu có thể an ổn với nổi khổ của mình, bạn sẽ thấy sự xét lỗi giảm xuống.
Năng lực hành thiền của tôi đến từ thái độ “Thế này là đủ tốt” trước bất kỳ điều gì tôi đang trải nghiệm. Năng lực hành thiền đều liên quan đến thái độ: chừng nào tôi còn có thể quan sát hơi thở, thế là đủ tốt rồi, còn các trạng thái thiền là phần được thêm. Vậy khi bạn hành thiền, hãy mãn nguyện, hãy dễ hài lòng. Đây không phải lười biếng mà đơn giản làm theo hướng dẫn trong kinh Từ Tâm như tôi đã đề cập ở chương 4. Bạn đang gầy dựng nguyên nhân làm suy giảm tâm xét lỗi. Tâm xét lỗi suy giảm, hai ô nhiễm chính là sân hận và cảm giác tội lỗi yếu đi đáng kể, và tương ứng với điều đó, bạn trải nghiệm cảm giác tự do.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét