HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT - CHƯƠNG 3 - BÀI 4

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Thiền sư Ajahn Brahm

CHƯƠNG 3

PHÁT TRIỂN QUÁN SÁT

BÀI 4

VƯỢT QUA Ô NHIỄM

Ngoài việc tỉnh táo, bạn cần phải biết đặt sự nhận biết của mình ở đâu – nói cách khác, học cách quán sát đúng đối tượng, vào đúng thời điểm. Nếu việc quán sát hơi thở chưa có tác dụng, hãy tự hỏi bạn đang quán sát hơi thở như thế nào. Đôi lúc mọi người quán sát hơi thở bằng sự kiểm soát và năng lực ý chí, với những kỳ vọng và đòi hỏi, nhưng họ không thấy rằng có vấn đề với cách làm như vậy – họ đang quán sát hơi thở sai cách.

Có lẽ nên có một khuôn khổ cho việc xử lý những chướng ngại và ô nhiễm như thể chúng tồn tại ở không gian giữa người quan sát và đối tượng được quan sát. Các chướng ngại không ở trong hơi thở, cũng không ở trong ý thức – chúng ở ngay giữa. Hãy nhìn vào khoảng không ấy và tìm xem bạn đang quan sát hơi thở như thế nào. Hãy xem bạn có đang quán sát với ham muốn, tham lam, sân hận, bất an, u mê hay nghi ngờ không. Vào lúc bắt đầu hành thiền, điều này quan trọng hơn quán sát hơi thở.

Khi hành thiền, tôi biết mình sẽ gặp vấn đề nếu thấy bất kỳ chướng ngại hay ô nhiễm nào giữa tôi và hơi thở - chẳng hạn, muốn nó là một “hơi thở đẹp” hay muốn có tâm ảnh (nimitta), tức ánh sáng đẹp đẽ phát ra từ tâm tĩnh lặng. Quán sát sẽ phát hiện ham muốn ấy và biết nó sẽ gây ra rất nhiều vấn đề, nó sẽ đi ngược với mục tiêu an bình và tĩnh lặng. Ngay khi bạn vừa phát hiện, sẽ dễ dừng nó lại.

Nếu không có niềm vui với hơi thở, bạn sẽ muốn thứ gì đó dễ chịu hơn: một kiểu tưởng tượng nào đó. Nếu bạn không hài lòng, đương nhiên tâm trí sẽ đi lạc qua một nơi khác. Vì thế, hãy chấm dứt sự không hài lòng ấy. Hãy nói, “Tôi không phiền muộn gì với hơi thở này dù nó có hơi khó chịu. Nhưng không sao – chẳng qua đấy là điều tự nhiên”. Nhận ra điều ấy, bạn để chúng như chúng là.

Đôi lúc, khi có sự dịch chuyển tự nhiên từ đối tượng hành thiền này sáng đối tượng khác – chẳng hạn từ hơi thở sang hơi thở tốt đẹp, hoặc từ hơi thở tốt đẹp sang tâm ảnh – ban đầu nó không mấy hấp dẫn. Bạn nghĩ, “Mình có nên quay lại với hơi thở bình thường?” Có những khi hơi thở tốt đẹp và an bình, nhưng bạn lại có ánh sáng rực rỡ, một tâm ảnh , nó xảy đến làm bạn xáo động. Vấn đề là ở chỗ, mỗi khi có sự chuyển dịch, sẽ luôn có chút xáo động. Bạn phải đủ kiên nhẫn để nó dịu lại. Cho dù đối tượng hành thiền có một kía cạnh khó chịu nào đó, nếu đủ khả năng quán sát, bạn có thể vượt qua sự khó chịu hay sân hận, mà thay vào đó nhân từ, nhẹ nhàng và buông xả. Thực tế, đây là ba điều tôi luôn cố gắng đặt vào giữa tôi và đối tượng.