Ajahn Brahm
Chương 3
HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT
Bài 11. HÀI LÒNG VỚI KHOẢNH KHẮC HIỆN TẠI
Câu chuyện của Ngài Ajahn Brahm: Vài năm trước, tôi tới Nhật Bản, được đón về một khách sạn năm sao. Nhưng người ta quên rằng theo giới luật, các tu sĩ chỉ ăn trước buổi trưa (giờ Ngọ). Đến lúc chúng tôi đến một nhà hàng chay thì đã sang buổi chiều. Tôi từ chối bữa ăn, thế là cả ngày đó tôi không ăn gì. Tôi mệt mỏi, chỉ muốn yên lặng và hành thiền, nhưng đó lại là một khách sạn ồn ào. Kết cục, tôi ngồi trong căn phòng sang trọng và nghĩ: “Mình đang ở trong tù”. Tôi ở tù trong một khách sạn năm sao vì tôi không muốn ở nơi này! Tuy nhiên, tôi sớm nhận ra thái độ của mình và tôi chấm dứt thái độ ngu ngốc đó.
Nhưng ý nghĩa đó là ở chỗ bạn có thể ở tù trong một khách sạn năm sao sang trọng, hoặc trên bãi biển của một Resort nổi tiếng. Bạn ở đâu cũng không quan trọng, bất kỳ nơi nào bạn không muốn hiện diện đều là nhà tù của chính bạn.
Vậy khi bạn đang ở một nơi sang trọng hay tồi tàn nhất, hoặc thậm chí là trong nhà tù thực sự, hãy tự hỏi: “Mình có muốn ở đây, trong khoảnh khắc này không, hay mình muốn ở nơi nào khác?” Nếu bạn đang phải ở đây mà luôn muốn nghĩ đến một nơi nào khác, bạn sẽ không bao giờ được bình an. Nhưng nếu bạn dừng cái mong muốn ấy lại, trí tuệ sẽ nói cho bạn biết: Không, thế này là đủ tốt rồi! Mình muốn ở đây, trong khoảnh khắc hiện tại này, với cảm giác này, trong căn nhà ồn ào này, với tâm trí rối loạn này - mình chỉ muốn ở đây, và hài lòng những gì mình đang có. Nếu bạn không dính vào những ước muốn nào khác mà chỉ cần sự hài lòng ở hiện tại, bạn sẽ được tự do.
Đây là lời dạy trí tuệ rất sâu xa, dù bạn đang ở đâu, làm gì, nơi khu rừng vắng hay ở ngoài chợ trời ồn ào đông đúc, nếu bạn không đòi hỏi mà chỉ muốn ở đó, Tâm bạn sẽ trở nên tĩnh lặng. Đơn giản bạn chỉ cần nói: “Đã đủ tốt rồi”. Bạn đang thực hành chân lý cao quý mà Đức Phật đã dạy: chấm dứt ham muốn. Mỗi lần bạn nghĩ “Mình đang hạnh phúc với những gì mình có tại giây phút này”, đó là lúc bạn đang chấm dứt một số biểu hiện tiềm tàng của khổ.
Khi bạn hài lòng trong khoảnh khắc này, bạn sẽ buông bỏ được nhiều thứ, từ vật chất đến những phiền não trong đầu. Sao chúng ta vẫn không thể hài lòng, khi mọi chuyện đã đủ tốt rồi! Đó chính là biểu hiện chấp niệm của tham-sân-si. Bạn nên trân trọng những gì mình đang có trong phút giây hiện tại này, thứ mà bạn chẳng bao giờ bận tâm đến nó, nhưng rất quan trọng với cuộc đời của bạn: Đó là hơi thở của chính bạn. Liệu có gì quan trọng hơn hơi thở và Tâm của bạn?
Chúng ta hãy tập hài lòng với sự thở của mình, trước khi có ham muốn điều gì khác hơn, bởi nếu không có nó bạn sẽ chẳng tận hưởng được gì trong thế giới vật chất này. Bạn nên xa lìa những ham muốn ấy, nó chẳng giúp gì cho bạn được thoải mái ngoài những thứ phiền não hơn thôi.
Vậy bạn có thể hoàn toàn an lạc, tự do trong một nơi tồi tàn, hoặc như ở tù trong khách sạn năm sao? Thật tuyệt vời khi biết rằng dù ở địa điểm nào, môi trường nào, với trạng thái tâm lý như thế nào, bạn luôn có thể tự giải thoát cho mình ra khỏi những vấn đề về ham muốn.
Hãy hiểu thật kỹ điều ấy, hiểu cách nào trí tuệ có thể giải thoát bạn. Đây là “không chấp thủ” của chân lý cao quý thứ ba mà Đức Phật đã nói đến, tức không có nơi nào mà thứ gì đó có thể bám vào khi đã rũ bỏ tất cả. Ý nghĩa đích thực của sự xa lìa, là điều dẫn đến giác ngộ.
-----o0o-----
Bài 12. HẠNH PHÚC ĐÍCH THỰC LÀ SỰ BIẾN MẤT
Khi tu tâp theo con đường này, bạn đang biến mất từ từ. Nếu hiểu ý tưởng về sự tiêu tan và biến mất, hay nói cách khác, sự tĩnh lặng và an bình, bạn đang bắt hiểu về Vô ngã. Đó là bởi bạn càng lắng dịu thì càng ít tồn tại, càng ít có cảm giác về “cái Tôi”. Điều này có vẻ lạ lùng, nhưng thật ra rất đẹp đẽ. Trên thực tế nó là hạnh phúc đích thực duy nhất có ở đó, bởi lẽ càng buông bỏ cảm giác về một “cái Tôi”, bạn càng giải thoát khỏi mọi thứ mà bạn bám dính vào và lệ thuộc. Bạn giải thoát khỏi nỗi khổ dưới mọi hình tướng và tên gọi của nó. Điều đó dẫn bạn tiến xa hơn trên chặn đường đạo pháp. Nó có thể mất nhiều năm hoặc chỉ vài năm, nhưng cuối cùng, duy nhất có ý nghĩa để làm là kiên nhẫn đi trên con đường tìm sự giải thoát trong hạnh phúc, có được bởi những gì biến mất.
Trong đời sống tu sĩ, cũng như những người cư sĩ thành tựu, một phần của sự biến mất ấy không thể hiện dấu hiệu nào. Họ có khuynh hướng giữ im lặng. Họ không cần phải chứng tỏ hay phải nói về điều đó! Khi yên lặng, ta biến mất, tan vào hậu cảnh cho đến khi hầu như không còn ai biết ta ở đó, kể cả bản thân ta. Càng biến mất bạn càng ít dính mắc vào mọi thứ, bạn càng được hạnh phúc hơn; càng tiêu tan, bạn càng trải nghiệm tự do; càng ít tồn tại, bạn càng cảm thấy nhiều phúc lạc. Điều này khiến cho bạn biết Pháp rốt cục là gì, khi trải ngiệm ấy mang lại.
Cuối cùng bạn sẽ tĩnh lặng tới mức tâm bất động, bạn trải nghiệm phúc lạc do không bị quấy rầy bởi ý muốn. Nó cũng là trải nghiệm khi hành thiền, đặc biệt giai đoạn nhị thiền (21), bạn thấy rõ điều đó. Cảm giác thật tuyệt vời! Vẻ đẹp ấy chính là sự tự do, của giải thoát khỏi ham muốn và các lậu hoặc (22), bạn không muốn đi bất kỳ đâu; bạn không cần bất cứ thứ gì; không có gì thiếu cả. Bạn ở đó với niềm hạnh phúc đích thực.
(21) nhị thiền: tức cảnh giới thiền định thứ hai, sau khi đạt được sơ thiền, xem mục Thực Hành - Thiền định Jhana.
(22) lậu hoặc: là những ý nghĩ tuôn trào ra trong đầu, nó là quá khứ, là tương lai, là mong muốn, là thù hận... là mọi thứ bạn bám lấy , nuôi dưỡng cái Tôi và duy trì mọi phiền não của bạn.
-----o0o-----
Bài 13. TRẢI NGHIỆM TRỌN VẸN VÔ NGÃ
Có hai thành trì ảo tưởng về “cái Tôi”: cho rằng mình là “tôi làm” và cho rằng mình là “tôi biết”. Hầu hết mọi người cho rằng biết và làm là việc họ có thể kiểm soát hoàn toàn. Nhưng khi tu tập, bạn bắt đầu thấy việc cố gắng kiểm soát mọi thứ là vô vọng. Bạn nhận ra không có được sự hài lòng nào bằng con đường kiểm soát mọi thứ theo như ý bạn muốn.
Nếu bắt đầu hiểu rõ những lời dạy trong kinh văn, bạn sẽ chuyển sang một hướng khác. Ý muốn bắt đầu biến mất, và bạn cảm thấy thú vị; bạn tĩnh lặng hơn, thêm nhiều thứ tan đi. Bạn đang đi trên con đường mà Đức Phật đã đi. Và bạn hiểu cố gắng kiểm soát cuộc đời là nguyên nhân của khổ. Bạn buông xả kiểm soát, bản ngã tan đi, cảm giác về “cái Tôi” biến mất, mọi thứ trở nên tĩnh lặng, và bạn tan biến. Cuối cùng là an lạc. Khi ấy bạn đã hiểu thế nào là Vô ngã.
Nếu đã thật sự hiểu Vô ngã, bạn có thể gọi mình là người nhập lưu (23), một người đang đi trên con đường giải thoát. Một khi thấy rõ điều đó, bạn không bao giờ quên, và hiểu biết ấy chỉ lối cho mọi quá trình thân và tâm, cũng như mọi hoạt động, tạo tác của bạn trong cuộc sống. Ý muốn không còn liên quan đến bạn, năm thức (24) và ý thức cũng vậy.
Chúng ta hay hiểu sai về bản chất thật của cuộc sống. Đức Phật dạy, những gì người bình thường nói là hạnh phúc, thì bậc giác ngộ nói là khổ; những gì bậc giác ngộ nói là hạnh phúc, người bình thường lại nói là khổ! Hạnh phúc của bậc giác ngộ là sự an bình, tĩnh lặng và đoạn diệt mọi phiền não. Người bình thường thấy ai đó dành hai, ba tuần hoặc cả đời sống một mình trong một túp lều, nơi sơn lâm cùng cốc, không nói chuyện với ai, người ta gọi đó là sự giam hãm đơn độc trong ngục tù. Nhưng cái họ nói ngục tù ấy chính là sự phúc lạc của người giác ngộ. Nếu bạn thực sự có trí tuệ, bạn sẽ có cách nhìn cuộc sống hoàn toàn khác: cách nhìn của Đức Phật.
Đức Phật nói chỉ vài người trên thế gian có thể hiểu sự an định hoàn toàn các hành - bạn phải là người nhập lưu thì mới hiểu. An định ý muốn cũng được gọi là an định các hành. Vậy hãy ẩn dật, ngồi và không nghĩ gì, xả bỏ ham muốn, giữ sự tĩnh lặng. Khi ở một mình, không có gì nhiều để nhận thức, không có gì nhiều để ham muốn, không cần đòi hỏi, một người hầu như không để lại dấu chân trên đời, người ấy sẽ có được hạnh phúc đích thực.
Đi khắp thế gian để mưu cầu hạnh phúc là điều vô nghĩa. Rồi đến lúc cơ thể bạn hoàn toàn biến mất. Khi có một nhật thức trọn vẹn và bao trùm rằng mình thực sự chỉ là sự trống rỗng tĩnh lặng, bạn từ bỏ sự dính mắc đến mọi thứ ở thế gian, kể cả ý nghĩ và ham muốn. Không có gì ở đó, không có gì tái sinh. Hạt giống tái sinh đã bị trừ bỏ, không có gì mới được tạo ra. Đây là trải nghiệm niết bàn, là giải thoát và bình an tối hậu.
(23) người nhập lưu: trong phần chú thích trước có đề cập đến Tứ Thánh Quả, quả vị Nhập lưu là quả vị đầu tiên để nhập vào dòng Thánh theo giáo lý của Phật học nguyên thủy. Tham khảo thêm tại mục Phật Học.
(24) năm thức: là cái nhận biết của năm giác quan (năm căn) gồm: nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân khi duyên với năm cảnh trần là sắc trần, thanh trần, hương trần, vị trần và xúc trần, tạo thành năm thức.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét