by Bhikkhu Brahmavamso
Translate into Vietnamese by Phạm Doãn
1/ NIMITTA (Định tướng): Giai
đoạn cuối trong quá trình nhập định
Khi hơi
thở biến mất và hoan lạc (delight) ngập tràn tâm trí,
Nimitta luôn luôn xuất hiện.
Nimitta,
trong nội dung thảo luận tại đây, ám chỉ những ánh sáng đẹp xuất
hiện trong Tâm trí (Mind). Vì thế tôi muốn nói, rằng Nimittas
không phải là những đối tượng được nhìn thấy, có nghĩa là chúng không được nhìn
thấy bằng thị giác. Ở giai đoạn này của Thiền, thị
giác không hoạt động. Các Nimittas đơn thuần chỉ là các đối
tượng của tâm trí, được nhận biết bởi tâm trí. Tuy
nhiên, chúng thường được nhận thức (perceived) như là những ánh sáng.
Cái
đang xảy ra tại đây là Tri giác (Perception) cố gắng thông
dịch một hiện tượng thuần túy thuộc về tâm trí. Tri
giác hoạt động chủ yếu dựa trên sự so sánh, diễn
đạt cái trải nghiệm trong cùng một phạm trù với những trải nghiệm tương
tự trước đây. Tuy nhiên đối với những hiện tượng tâm
trí thuần túy, cái mà tri giác hiếm nhận biết được,
thì tri giác rất khó khăn tìm được những gì có thể so
sánh với những trải nghiệm rất mới này. Điều này lí giải tại sao
Nimitta xuất hiện rất lạ lùng, không giống như bất cứ cái gì ta từng
trải nghiệm trước đây. Tuy nhiên những loại hiện tượng,
trong các loại trải nghiệm trước đây của ta, được coi là giống nhất
so với các Nimitta, chính là ánh sáng thị giác, như ánh sáng của đèn xe
trong bóng đêm, hoặc tia sáng đèn pin trong bóng tối, hoặc
ánh trăng rằm trên bầu trời đêm. Chính vì thế Tri Giác của
ta dùng những trải nghiệm gần nhất này, dù không hoàn toàn giống, để so
sánh và diễn đạt lại Nimitta như là các loại ánh sáng.
Thực là thú vị khi khám phá ra rằng tất cả những người từng trải nghiệm các loại Nimittas này đã có những trải nghiệm hoàn toàn giống nhau! Tất cả những người hành thiền chỉ mô tả cùng một trải nghiệm bằng nhiều cách khác nhau. Một số người thấy trong tâm trí mình Nimitta có màu ánh sáng trắng tinh khiết, có người thấy nó màu vàng, có người lại thấy nó có màu xanh dương đậm. Có người thấy nó như một vòng tròn, có người thấy nó có hình chữ nhật, có người thấy nó có rìa cạnh rất nét, nhưng có người lại thấy nó có bờ mờ nhạt. Thực ra chẳng có giới hạn nào gọi là cho đủ khi nói về hình ảnh Nimitta mà các người hành thiền đã từng mô tả. Điều quan trọng nhất phải hiểu là màu sắc, hình dạng và mọi thứ v.v…đều chẳng có gì quan trọng. Bởi vì chính Tri giác của mỗi chúng ta đã tự tô màu và tạo dáng cho Nimitta để chúng ta có thể hình dung được nó.
Khi Nimitta đến quá sớm
Đôi
khi, tâm trí có thể cảm nhận “ánh sáng” trong giai đoạn rất sớm của
quá trình hành thiền. Trừ trường hợp những người đã thành tựu Thiền
Định, còn thì tất cả đều nhận thấy loại ánh sáng “xâm nhập” đó rất
không ổn định. Nếu tập trung sự chú ý vào chúng, ta sẽ chẳng đi tới đâu. Đây
chưa phải lúc của Nimitta. Ta phải coi chúng như nguyên nhân gây xao
nhãng việc tập trung và phải quay lại với bài thực tập chính của giai
đoạn đầu hành thiền.
-
Nguyên tắc đầu tiên: hãy cố quên Nimitta.
Chúng
ta luôn lúng túng khi Nimitta xuất hiện vào
lúc hơi thở trở nên “đẹp”, nghĩa là lúc hơi thở đã an
tĩnh nhẹ nhàng và sắp tan biến mất. Lần nữa Nimitta xuất hiện như
một kẻ xâm nhập, nó làm ảnh hưởng đến công việc chính của ta là
giữ sự chú ý trên hơi thở “đẹp”. Nếu ta rời bỏ hơi thở để
quay sang Nimitta, thì Nimitta sẽ không tồn tại bao lâu. Tâm
trí ta chưa đủ tinh khiết để duy trì một Nimitta chập
chờn không bền vững. Ta phải thực hành tập trung vào hơi thở nhiều
hơn nữa. Vì thế điều cần nhất phải làm là quên Nimitta để luôn tập trung vào sự rèn
luyện Hơi thở đẹp.
Nếu thường
xuyên tuân theo lời khuyên này, Nimitta sẽ trở lại, mạnh
hơn và sáng hơn.
Rồi
ta lại làm ngơ nó. Khi nó quay lại lần thứ ba, càng mạnh và chói
sáng hơn, thì ta cũng vẫn chỉ bám lấy hơi thở. Thực
hành như vậy cho đến khi xuất hiện một Nimitta thật lớn,
thật mạnh và chói lòa. Đến đây là lúc ta sử dụng loại Nimitta
này. Thực ra vào lúc này ta không có khả năng để làm ngơ nó được. Loại
Nimitta này luôn luôn dẫn đến Định Jhana
Phương
cách trên giống như trường hợp một người khách gõ cửa nhà bạn.
Có thể đó là một nhân viên tiếp thị không quan trọng, nên bạn sẽ làm ngơ
và tiếp tục công việc của mình. Thường câu chuyện chỉ có đến
vậy. Nhưng thỉnh thoảng lại có trường hợp tiếng gõ cửa tiếp
tục lớn hơn và dài hơn. Bạn lại làm ngơ lần thứ hai và tiếp tục công
việc của mình. Tiếng gõ cửa lại lớn hơn và mạnh hơn. Điều này chứng tỏ đây
phải là một bạn thân, bạn bước ra mở cửa mời vào và cà hai cùng
tương phùng vui vẻ.
-
Hòa Nimitta vào trong hơi thở.
Một
cách khác để đối phó với loại Nimitta sớm, khi vừa có hơi thở đẹp
là ta phối hợp Nimitta đó vào giữa hơi thở. Ta phải cố hình
dung sao cho tình huống giống như một hạt ngọc nằm giữa các
cánh hoa sen. Hạt ngọc Nimitta chiếu sáng nằm giữa các cánh hoa
là hơi thở đẹp. Nếu tâm trí ta không duy trì được
Nimitta, thì ít ra ta vẫn còn giữ được hơi thở cột buộc ngay ở đó.
Đôi
khi, tâm trí không đủ chuẩn bị nên khi hơi thở ta vừa đến
gần Nimitta thì Nimitta biến mất chỉ còn lại hơi thở đẹp. Nhưng
điều vụng về này không làm ảnh hưởng việc tiếp tục thiền.
Đôi khi tâm trí đã hoàn chỉnh cho trạng thái Nimitta,
Nimitta trở nên mạnh, bành trướng, đẩy hơi thở biến mất khỏi sự nhận
biết của ta, để chỉ còn lại Nimitta. Phương pháp này phải thật
khéo vì không dễ di chuyển tâm trí từ đối tượng này sang đối tượng
khác. Sự dời chuyển như thế rất vụng về và rất làm xáo trộn tiến
trình thiền. Thay vì như thế, ta phải quan sát một cách thụ động sự
chuyển dịch từ Hơi thở đẹp đến Nimitta, hoặc có thể là ngược lại như
thế. Hãy để diễn trình tự tiến triển hay thoái lui tùy
theo bản chất tự nhiên chứ không phải theo ước muốn riêng của
ta.
-
Đối với riêng người hành thiền đã thành tựu.
Lời
khuyên sau đây chỉ dành cho người đã đắc thiền, nghĩa là người đã có trải
nghiệm đầy đủ Định Jhana, với mục đích giúp cho sự hoàn thiện.
Khi một người đã đủ năng lực khéo léo trong việc nhập vào thiền
định và đã trải nghiệm được trạng thái định trong một thời
gian gần đây, thì tâm trí vị ấy rất yên và rất mạnh, ngay cả trước
khi thiền. Khi thiền thì vị ấy có thể vượt bỏ qua nhiều giai đoạn. Thường thì vị
đó có khả năng làm xuất hiện Nimitta ngay khi bắt đầu vào thiền. Tâm
trí đã quá quen thuộc với Nimitta và chuẩn bị hoàn hảo để
hướng về Nimitta, nói đúng ra là nhảy vào Nimitta và Nimitta đó luôn ổn
định rất nhanh sau khi đạt được. Trong trường hợp hành giả đã
từng nhập Định thành công thì việc có Nimitta nhanh chừng
nào tốt chừng đó.
Khi Nimitta không xuất
hiện
Đối
với một số người, lúc hơi thở biến mất, Nimitta không xuất hiện.
Không có ánh sáng xuất hiện trong tâm trí. Thay vào đó họ chỉ có
một cảm giác an bình (peace), hư không và ngoài
ra không có gì cả. Đây là tình trạng rất có lợi không thể xem
thường, nhưng đây không phải là Định Jhanna. Hơn nữa trường hợp này
không có lực lượng để tiến xa hơn nữa. Nó là một ngõ cụt và là một trạng
thái tinh khiết nhưng không thể phát triển xa hơn. Có một số phương
pháp để vượt qua trạng thái này, tạo ra Nimitta và đi sâu
hơn vào Định.
-
Thu thập đầy đủ HỈ (Piti) và LẠC (Sukha).
Sở
dĩ có tình trạng không thấy Nimitta vì ta chưa thu thập đầy đủ Hỉ
Lạc song song với hơi thở. Không có đủ hoan lạc (delight)
khi hơi thở biến mất, vì thế Chánh niệm không có đối tượng
(thuôc tâm trí) về cái đẹp để nương vào. Hiểu biết điều này
ta cần phải nhấn mạnh giá trị của việc phát triển cảm
giác hoan lạc, khi theo dõi hơi thở và thu thập sự hoan
lạc như một cảm thọ mạnh mẽ về cái đẹp. Ví dụ ta có thể
xem hơi thở như thông điệp mang đến cho ta oxygen, như
sự sống được ban tặng từ cây cỏ hoa lá. Hơi thở nối liền sinh
lực của ta với tất cả thế giới cỏ cây, tương tác lẫn nhau với mạch
đập của khí trời. Có thể vận dụng bất cứ các phương tiện khéo léo để
chăm chú vào cái đẹp của hơi thở, cái đẹp sẽ nở hoa. Lúc đó cái mà ta đặt
sự chú tâm vào sẽ luôn luôn xuất hiện.
Trong
chương trước, bạn được nhắc nhở không nên sợ hãi sự thọ lạc trong thiền
định. Tôi cho sự nhấn mạnh này là thật quan trọng, đáng để phải nhắc
lại từng chữ một.
Không
được sợ hãi cảm giác hoan lạc (delight) trong Thiền Định.
Rất nhiều người hành thiền xua đuổi sự hạnh
phúc (Happiness), nghĩ rằng nó không quan trọng hay thậm chí là xấu
xa, hoặc nghĩ rằng mình không đáng với hoan lạc như thế. Cảm
giác sung sướng trong thiền rất quan trọng! Hơn thế nữa bạn xứng đáng
để cực khoái (bliss-out). Cực khoái trên đối tượng thiền là phần thiết yếu
của diễn trình nhập thiền. Vì thế khi hoan lạc khởi lên bên cạnh hơi
thở, ta phải ca ngợi nó như một tài sản giá trị và phải giữ
gìn nó một cách thích hợp.
-
Dồn năng lượng vào Cái Biết (Knowing)
Một
lí do nữa để Nimitta không xuất hiện là ta không dồn đủ năng lượng vào
cái biết. Như đã giải thích trong chương trước, trong phần có đề tựa
“Điều gì đây-nếu Hỉ -Lạc không xuất hiện”, hoan lạc được sinh ra bằng
cách dồn nhiều năng lượng vào Cái biết.
Hầu
hết năng lượng tâm trí của chúng ta bị mất trong
khi hoạt động, như là trong khi tính toán kế hoạch, hồi ức, kiểm
soát và suy nghĩ. Nếu ta có thể gom lấy tất cả năng lượng của hoạt
động trí não rồi dồn hết chúng cho sự hiểu biết, sự chăm chú,
thì ta sẽ thấy tâm trí ta bừng sáng và đầy ắp năng lượng cùng
với sự hoan lạc. Khi có nhiều hoan lạc, khi hỉ-lạc mạnh mẽ,
khi hơi thở biến mất, Nimitta xuất hiện. Vì thế có lẽ lí do mà
Nimitta không xuất hiện là vì ta phí phạm quá nhiều năng
lực trong việc kiểm soát tâm trí và đã không cung cấp đầy
đủ năng lượng cho Cái biết.
- Coi
chừng sự bất mãn.
Nếu hơi
thở đã biến mất nhưng Nimitta không xuất hiện thì ta phải cẩn
thận để không rơi vào tình trạng bất mãn. Sự không hài
lòng sẽ làm khô héo tất cả Hỉ -Lạc sẵn có tại đây, và sẽ đẩy tâm
trí vào trạng thái bất an. Sự bất mãn sẽ làm Nimitta
càng khó xuất hiện. Vậy ta phải nhẫn nại tìm phương pháp đối trị bằng
cách nhận biết ra sự hài lòng để tự hợp nhất. Chỉ bằng cách
chú ý đến cảm giác hài lòng mới làm nó sâu đậm hơn. Khi sự toại
ý, mãn nguyện lớn mạnh lên, cảm giác hoan lạc khởi
phát. Khi sức hoan lạc mạnh hơn, Nimitta xuất hiện.
-
Tập trung sắc bén vào khoảng khắc hiện tại.
Một phương
pháp hữu dụng nữa để làm sinh khởi Nimitta lúc hơi thở đã
biến mất là tập trung thật mạnh vào khoảnh khắc hiện tại! Nhận biết khoảng
khắc hiện tại là giai đoạn đầu của phương pháp Thiền này.
Nhưng trong thực hành, khi thiền tiến triển và ta chú
tâm vào những đối tượng khác, sự nhận biết khoảnh khắc hiện
tại có thể trở nên một chút xao nhãng. Có thể là chánh niệm của
ta trở nên “lờ mờ” quanh khoảnh khắc hiện tại thay vì tập trung
chính xác vào đó. Bằng cách nhận ra vấn đề ở chỗ này, ta rất
dễ dàng điều chỉnh tập trung lưỡi bén của chánh niệm vào trung
tâm của khoảnh khắc hiện tại. Giống như điều chỉnh máy chụp
hình, làm một hình mờ nét trở nên rõ nét. Khi sự tập trung được hội tụ một cách
bén nhọn vào khoảnh khắc hiện tại, nó sẽ có sức mạnh hơn. Hỉ-Lạc
đi cùng với sức mạnh tập trung và chẳng bao lâu theo sau đó
là sự xuất hiện Nimitta.
Nimitta thích hợp và
Nimitta vô dụng.
Thu
hoạch Nimitta dưới dạng Ánh sáng mang đến nhiều ích lợi. Nimitta
dạng ánh sáng là phương tiện chuyển vận cho nghười hành thiền nhập
vào Định. Tuy vậy cũng có, tuy rất hiếm, khả năng nhập định bằng
“Nimitta dạng cảm xúc” (feeling nimitta). Điều này, có nghĩa là một người không
thấy có ánh sáng trong tâm trí mà thay vào đó là trải nghiệm một cảm
giác phúc lạc (bliss) trong tâm trí. Ghi nhận quan trọng
ở đây là cảm giác phúc lạc đã vượt qua mức độ xúc-giác
để hoàn toàn cảm nhận trong tâm trí. Đó là một đối tượng hoàn
toàn thuộc về tâm trí nhưng lại được tri giác rất giống
như một phúc lạc thuộc về xác thân. Cái này gọi là Nimitta “tin cậy”
(Bone-fida). Nhưng thật sự thì rất khó cho ta hành thiền với loại Nimitta như
thế để đạt tới Định, và hầu như là không thể. Bởi vì lí do này, ta nên phải cố
tìm được Nimitta ánh sáng nếu muốn nhập vào Định.
Có
một vài loại Nimittas nhìn thấy nhưng không có ích trên tiến trình nhập Định. Cần
phải hiểu rõ các loại Nimitta này để ta không phí thời
gian với chúng.
-
Các cảnh tượng thị giác
Đôi
khi toàn bộ cảnh hiển thị rõ ràng trong tâm trí.
Có thể là phong cảnh, các tòa nhà và con người. Chúng xuất hiện rất
quen hay rất lạ. Thường thì ta rất thích các cảnh tượng như thế,
nhưng chúng rất ít có giá trị gì. Hơn nữa chúng vô
nghĩa và chắc chắn ta không thể có được khải thị về chân
lý nào từ chúng! Kinh nghiệm cho biết rằng những cảnh
tượng xuất hiện vào giai đoạn này luôn lừa dối và hoàn
toàn vô giá trị. Nếu bạn muốn phí thời gian, bạn có thể đeo bám
với chúng một chút. Nhưng lời khuyên là phải bỏ kiểu tiêu khiển đó, quay
trở lại với Hơi Thở đẹp. Phức hợp Nimittas như vừa nói
(các cảnh tượng) chỉ là phản chiếu của một tâm thức quá
hỗn mang. Tâm trí phải được bình ổn thành trạng thái giản dị đơn
thuần trước khi bạn rời bỏ sự theo dõi hơi thở. Khi ta duy
trì được sự tập trung vào hơi thở đẹp, trong một thời
gian dài không gián đoạn, tức là khi ta đang rèn luyện sự đơn
thuần của tâm trí. Khi hơi thở nhẹ dần và biến mất, một
Nimitta đơn thuần khởi hiện, và Nimitta này thích hợp cho sự tiến
bộ của thiền định.
-
Nimitta “pháo bông”
Loại
Nimitta này đơn giản hơn, nhưng vẫn còn khá phức tạp, có thể gọi
đó là Nimitta “pháo bông”. Như cái tên gọi, nó gồm nhiều chùm sáng vụt đến rồi
đi, không kéo dài lắm, nhưng có nhiều chuyển động. Có thể có nhiều chùm tia nổ
vào cùng một lúc, có thể có nhiều màu. Nimitta “pháo bông” là dấu hiệu của tâm
trí quá phức tạp, không ổn định. Nếu bạn muốn, bạn có thể thưởng
thức màn trình diễn một lúc, nhưng đừng quá phí thời
gian tại đây. Ta nên quên đi cảnh tưng bừng của Nimitta ‘pháo
bông”, quay về với hơi thở, phát triển sự an
bình và nhất tâm.
-
Nimitta “e thẹn”
Kiểu
Nimitta này là Nimitta “e thẹn”. Chỉ có một chùm sáng tinh khiết lóe
lên nhanh chóng rồi biến mất. Sau một lúc nó lóe lại lần nữa. Mỗi lần nó kéo
dài chỉ một hai giây. Loại Nimita như thế này rất đáng khích lệ. Nó chỉ đơn
thuần báo rằng tâm trí ta đã gom lại một điểm. Sức mạnh của
nó là dấu hiệu của hỉ lạc đã mạnh. Nhưng nó không có khả năng duy
trì sau khi đã xuất hiện trong tâm trí của ta. Điều
đó chứng tỏ rằng mức độ an tĩnh chưa đủ. Trong tình huống
như vậy, ta không cần quay về với hơi thở. Thay vào đó ta phải
nhẫn nại chờ, phát triển thêm trạng thái an tĩnh (calm), để
cho tâm trí trở nên dễ cảm thụ với loại Nimitta “e thẹn”
đó. Sẽ giải thích thêm nhiều về sau, loại Nimitta này biến mất bởi
vì tâm trí có phản ứng thái quá mỗi lần nó xuất
hiện hoặc do quá phấn khởi hoặc do quá sợ hãi. Bằng cách tạo an
tĩnh vững chải và tạo sự tự tin để không phản ứng gì cả, Nimitta
“e thẹn” sẽ trở lại và ở lại lâu hơn. Chẳng bao lâu, Nimitta loại đó
sẽ mất tính e thẹn, được chấp nhận tồn tại trong sự an
tĩnh của tâm trí, và duy trì lâu hơn. Ta phải thực hiện theo kế
hoạch này trước, nhưng nếu Nimitta cứ tiếp tục e thẹn mà lại
không có dấu chỉ dẫn rằng nó sẽ tồn tại lâu hơn, thì ta nên
quên nó đi để quay lại với hơi thở đẹp. Khi ta tạo được một tâm
trí yên tĩnh hơn với hơi thở đẹp, ta có thể quay lại Nimitta “e
thẹn” để xem nó có tự xuất hiện lần nữa không.
-
Nimitta “chấm sáng”
Một
kiểu Nimitta khác là Nimitta “chấm sáng”. Đó là một chấm ánh sáng, đơn giản,
mạnh, nhưng rất nhỏ, tồn tại nhiều giây đồng hồ. Nimitta này có thể rất
hữu dụng. Nó báo hiệu đã có định nhất
tâm (one-pointedness), an tĩnh đầy đủ, nhưng hỉ-lạc còn thiếu. Tất
cả điều cần làm là nhìn nhẹ nhàng vào cái nimitta chấm sáng này. Khi sự nhận
biết của ta đến gần Nimitta này, kích thước của nó tăng lên. Nếu
nó chỉ hơi lớn ra một chút, ta nên hướng sự tập trung vào vùng trung
tâm của Nimitta chấm sáng, nhớ không phải là vào vùng cạnh rìa hay ngoài
rìa. Giữ tâm trí thật tập trung vào trung tâm của Nimitta
chấm sáng, nó sẽ gia tăng sức mạnh, phát triển hỉ-lạc. Không lâu sau
đó, Nimitta chấm sáng loại này sẽ mở ra thành loại Nimitta tốt hơn tất
cả các loại khác.
-
Nimitta tốt nhất
Nimitta
tốt nhất trong tất cả, có nghĩa là Nimitta hữu dụng nhất cho việc nhập định,
bắt đầu bằng trạng thái giống như vầng trăng tròn ngày rằm giữa bầu
trời không mây. Nó mọc ra từ từ khi hơi thở yếu nhỏ dần và biến mất.
Cũng phải cần đến ba hay bốn giây để nó hình thành và ổn định. Nó yên tĩnh và rất
đẹp đối với con mắt của tâm trí. Khi nó hiện diện mà không cần vận
dụng đến bất cứ nổ lực nào thì nó trở nên sáng hơn, trong hơn. Chẳng bao lâu nó
trở nên sáng hơn mặt trời giữa trưa, chiếu rọi an lạc. Hơn thế nữa,
nó trở thành vật đẹp nhất mà ta từng thấy. Vẻ đẹp và lực lượng của nó
thường vượt quá sức chịu đựng của ta. Ta phân vân sao mình
có thể cảm nhận nhiều an lạc từ một lực lượng quá mức đến
như vậy. Nhưng ta thực sự đã có thể cảm nhận rồi. Ta có thể cảm nhận an lạc ở
bất kì giới hạn nào. Nimitta nổ bùng và nhận
chìm ta vào nhiều an lạc hơn nữa hoặc là trạng thái giống
như ta lặn sâu vào trung tâm của vùng cực khoái đang phát xạ. Nếu
ta trụ tâm ở đây: Đó là Định Jhana.
Cách làm cho Nimitta sáng
lên
Trực
giác sâu xa cho ta biết rằng Nimitta thực sự là hình ảnh của
một Tâm Trí. Giống như ta thấy mặt ta khi nhìn vào gương, ta nhìn thấy hình
ảnh của Tâm trí ta trong vắng lặng của trạng
thái Thiền. Nimitta là một hình ảnh phản ánh của tâm Trí.
Sự
quan trọng của Đức hạnh
Khi
Nimitta xuất hiện mờ nhạt hoặc thậm chí giống như dơ bẩn, điều
đó có nghĩa là tâm ta đang mờ và đang bẩn. Hiện tượng này luôn do ta
vừa mới đánh mất đức hạnh ví dụ như một cơn giận hay tính vị
kỉ. Ở giai đoạn này của Thiền ta đang nhìn trực tiếp vào tâm ta vì thế ta không
có cách nào để dối lừa chính ta được. ta luôn nhìn tâm trí như nó thực
sự là. Nếu một Nimitta xuất hiện mờ đục và không hoàn chỉnh, ta phải
thanh tẩy các hành vi trong đời sống hàng ngày. Ta phải thực
hiện các giới về đạo đức, chỉ nói về những điều tốt lành, cống
hiến không vị kỉ. Trong giai đoạn này của thiền, lúc Nimtta xuất hiện,
thì Đức Hạnh là một yếu tố cần thiết cho sự hành thiền thành
công.
Qua
nhiều năm dạy những khóa thiền, tôi nhận ra rằng thiền
sinh có tiến bộ sớm nhất và ấn tượng nhất đó là những
người vui vẻ dễ thương, bản chất không phương hại ai,
đó là những người ăn nói nhẹ nhàng, lịch sự và hạnh phúc. Kiểu cách
sống đẹp như vậy giúp cho họ có một tâm trí đẹp. và một tâm
trí đẹp lại củng cố một kiểu sống đức hạnh. Khi các người
như vậy đạt đến giai đoạn thiền này, tâm trí của họ sẽ xuất
hiện hình ảnh của Nimitta. Nó rất sáng chói và tinh khiết và
dẫn họ nhập vào Định rất dễ dàng. Điều này chỉ ra rằng, không thể nào một người
sống đời phóng túng và ích kỉ, lại có thể thành công dễ
dàng trong thiền định. Trái lại cần phải giữ các đức hạnh,
phát triển tâm từ để chuẩn bị việc hành thiền.
Biện
pháp tốt nhất để làm sáng một Nimitta mờ đục vấy bẩn, là ta phải thanh tẩy
các hành vi thật tinh khiết ngoài lúc hành thiền.
Tập trung vào trung
tâm cái đẹp
Như
trên đã nói, nếu đời sống ta không quá vô đạo đức, ta có thể làm
sáng một Nimitta trong lúc hành thiền. Đó là bằng cách tập trung chú ý
vào trung tâm của Nimitta. Các phần khác của Nimitta có thể mờ, nhưng
ngay chính trung tâm của Nimitta luôn luôn là chỗ sáng nhất
và tinh khiết nhất. Trong một Nimitta cứng ngắc và không thể hoạt
động, vẫn có một trung tâm “mềm”. Nếu ta tập trung chú ý
vào phần trung tâm, nó sẽ nở ra như một cái bong bóng để hình
thành một Nimitta thứ hai, tinh khiết hơn và sáng hơn. Nếu ta lại
nhìn vào chính trung tâm của Nimitta thứ hai, tức điểm sáng nhất của
nó, thì nó lại biến thành Nimitta thứ ba tinh khiết hơn và
sáng hơn. Bằng cách nhìn chăm chăm vào vùng trung tâm ta sẽ làm cho
Nimitta sáng hơn. Cứ tiếp tục cách này cho đến khi Nimitta
trở nên sáng đẹp rực rỡ.
Trong cuộc
đời, nếu ta có loại tâm trí kiểu “vạch lá tìm sâu”, luôn ám ảnh với
việc thấy cái này sai, cái kia lỗi, thì ta sẽ thấy rằng mình không thể nào tập
trung và nhìn thấy cái đẹp giữa trung tâm của một nimitta mờ đục. Sỡ
dĩ thế, vì ta đã bị quen với kiểu phản xạ chỉ nhìn thấy cái bất toàn. Phản xạ
này trái ngược với sự cần thiết phải bỏ qua các bất toàn của Nimitta
mà chỉ chăm chú tập trung vào cái trung tâm sáng đẹp của nó. Điều này
lần nữa lại chỉ ra rằng, một thái độ không đúng trong cuộc đời có
thể làm ngưng tiến triển đi sâu vào định. Nếu ta biết cách tha thứ hơn
đối với cuộc đời, biết cách chấp nhận cả hai mặt thiện-ác,
đừng quá thụ động ám ảnh, mà cũng đừng quá thái quá chủ động,
chỉ giữ quân bình thái độ chấp nhận- như thế ta sẽ không chỉ
nhìn thấy cái đẹp của lỗi lầm mà còn có khả năng nhìn thấy cả cái đẹp
chính giữa tâm một Nimitta mờ đục.
Có
một Nimitta chói sáng là điều thiết yếu giúp ta đi sâu vào Định. Một
Nimitta bẩn không rõ nét giống như một cái xe cũ kĩ sẽ dễ hư hỏng
trên hành trình. Một Nimitta mờ, nếu không được làm sáng, luôn
biến mất sau một thời gian. Vì vậy nếu ta không đủ khả
năng để làm sáng Nimitta thì nên quay lại tập hơi thở đẹp, tích
lũy thêm năng lượng cho cái gọi là “Mỹ”, tạo nhiều hỉ lạc hơn
cùng với hơi thở. Chờ đợi một lần nữa, khi hơi thở biến
đi, Nimitta lại xuất hiện. Lần này có lẽ nó sẽ không mờ xỉn mà đẹp hơn,
sáng hơn. Chúng ta đã làm sáng Nimitta trong giai đoạn hơi thở đẹp.
Cách làm Nimitta ổn định
Khi
Nimitta đã thật sáng chói, nó cũng đẹp vô ngần. Nó mang tính huyền ảo trong
tận chiều sâu của cái đẹp và rõ ràng đẹp hơn tất cả mọi thứ gì mà ta
từng trải nghiệm. Nimitta, với bất cứ với màu gì, thì màu đó cũng ngàn lần rực
rỡ hơn những màu mà ta thấy bằng mắt trần. Cái đẹp choáng váng đó sẽ
bắt ta chú ý và điều đó cũng khiến Nimitta tồn tại. Càng đẹp, Nimitta
càng bền vững và không nhảy đi mất. Một trong những phương
pháp tốt nhất để ổn định Nimitta, giúp nó kéo dài thời gian xuất
hiện là làm cho nó trở thành rực sáng như đã mô tả ở
trên.
Tuy
nhiên, vẫn có trường hợp các Nimitta sáng không tồn tại lâu.
Chúng nổ tung trong tâm tưởng với đầy ắp hỉ lạc. Chúng tồn tại ngắn
ngủi như ngôi sao băng sáng chói giữa bầu trời đêm. Những Nimitta này
có lực lượng nhưng thiếu sức bền.
Để duy
trì loại Nimitta như thế, điều quan trọng phải biết là có hai kẻ
thù đã làm biến mất nimitta là Sợ hãi và Khích động.
- Sợ
hãi
Trong
hai kẻ thù, sợ hãi là cái thường gặp nhất. Những Nimitta này
có năng lực và vẻ đẹp dị kì khiến ta trở nên rất sợ hãi. Sợ
hãi là phản xạ tự nhiên khi ta nhận ra cái gì đó
có sức mạnh vượt quá hơn mình. Hơn nữa trải nghiệm quá lạ lùng
khiến ta có cảm giác sự an toàn bị đe dọa. Dường như
lúc đó ta mất hoàn toàn tự chủ. Đúng ra lúc đó, ta phải buông bỏ cái
“Ngã” trong an lạc, nếu có thể, cùng lúc đặt sự tin cậy vào
Nimitta. Kẻ nào trải nghiệm mong muốn được khống chế toàn diện bởi an
lạc siêu thế, thì tất cả những gì thuộc về bản ngã của hắn sẽ
tan biến hết, chỉ còn để lại một cảm giác tự do tuyệt đối. Nỗi sợ
phải mất đi một phần bãn ngã là nguyên nhân phải cảnh
giác khi có một Nimitta xuất hiện quá mạnh.
Đối
với người từng hiểu đôi chút về giáo pháp Vô Ngã (Anatta) của Đức
Phật, rằng thực sự ta chẳng có Tự ngã (Self), thì người đó sẽ nhanh chóng làm
thăng hoa sự sợ hãi để chấp nhận Nimitta. Họ nhận
ra rằng họ chẳng có gì để mà bảo vệ vì thế buông xả sự kiểm
soát, đặt tin cậy vào hư không, thưởng thức cái đẹp
và sức mạnh một cách vô ngã. Nhờ vậy Nimitta ổn định. Ngay cả một
người hiểu biết cũng thấy rằng chẳng có ai tại đây để giúp ta khống
chế nỗi sợ hãi khi phải mất đi sự tự chủ sâu xa nhất
bên trong. Tuy nhiên với ai chưa đủ hiểu biết về sự thực của vô
ngã cũng có thể tạm khống chế nỗi sợ hãi bằng cách thay thế nó bằng
cảm nhận an lạc giống như trường hợp khi một đứa trẻ xuống
bể bơi.
Khi
một đứa trẻ, mới chỉ vừa học cách tự tin đứng trên đất khô, lần đầu thấy một hồ
bơi, chúng luôn hầu như sợ hãi. Môi trường không quen thuộc đe dọa sự an
toàn của nó, chúng rất lo lắng làm thế nào mà cơ thể nhỏ bé của
chúng có thể xử lí được trong chất liệu không rắn như thế. Chúng sợ
hãi sẽ mất tự chủ. Chúng nhúng một ngón chân vào nước rồi nhanh chóng
rút lên. Ổn rồi. Chúng tiếp tục nhúng ba ngón chân vào nước lâu hơn một
chút. Cũng vẫn ổn. kế đến chúng nhúng cả bàn chân rồi hết cả cả chân vào. Khi sự
tự tin tăng lên và có vẻ hồ bơi hứa hẹn nhiều vui thú, cái mong muốn vui thú trở
nên mạnh hơn nỗi sợ. Đứa trẻ nhảy xuống nước và dầm hết cơ thể vào nước. Lúc đó
là thời gian vui thú mà chẳng có bậc cha mẹ nào có thể bắt
chúng phải rời đi.
Tương
tự như vậy khi sợ hãi phát sinh với Nimitta quá mạnh. Điều cần
làm là ở nguyên tại đó trong chốc lát. Điều này giống như đứa trẻ nhúng thử một
ngón chân vào nước rồi rút ra liền. Lúc đó ta phải suy nghĩ trạng
thái đó như thế nào? Nói nó tuyệt vời chắc là không đúng rồi! vậy
lần nữa ta sẽ có can đảm trụ lâu hơn hơn nhờ vào trải nghiệm trước
đó. Điều này giống như nhúng ba ngón chân vào nước, xong rồi nhúng cả bàn
chân. Cuối cùng ta sẽ thấy mình trụ lâu hơn vơi loại nimitta mạnh
này, giống như nhúng cả cẳng chân vào nước, và cảm thấy khá hơn. Bằng phương
pháp này, tự tin vững mạnh hơn và nỗi mong chờ đến với vui thú chiếm
ưu thế, ngay lúc đó ngay khi có Nimitta mạnh đẹp xuất hiện, ta nhảy vào, đắm
mình hoàn toàn trong nó. Hơn thế nữa, ta có thời gian vui
thú mà người khác thật khó khăn lắm mới kéo nổi ta ra.
Một biện
pháp khéo léo nữa để khắc phục nỗi sợ hãi trong giai đoạn
này, đặc biệt khi quá sợ, là thực hiện một chút nghi
thức tâm trí để mang lại sự tin cậy. Giả dụ như ta là
người cầm lái chuyến xe thiền định cho đến phút giây này, bây giờ
là lúc phải trao hoàn toàn sự điều khiển cho Nimitta. Ta có thể tưởng
tượng như đang trao chùm chìa khóa cho cái Nimitta mạnh mẽ này, giống như trao
tay lái chiếc xe cho người bạn tin cậy. Với động tác tưởng tượng trao chìa
khóa, ta trao đi sự tự chủ. Ta trao hết quyền điều khiển và tự chủ và
đặt hoàn toàn tin tưởng vào Nimitta. Sự chuyển giao niềm
tin từ một người đến Nimitta luôn luôn dẫn đến sự duy trì và ổn
định của Nimitta một cách chắc chắn.
Thực
ra, đó là ta mang niềm tin khỏi chính ta và đặt niềm tin ấy
vào sự hiểu biết. Đây là sự thực ẩn dưới con đường thiền định.
Ngay từ lúc bắt đầu, ta phải tự rèn luyện cách nhận biết thụ
động, có nghĩa là khả năng nhận biết mà không can thiệp gì
cả vào đối tượng mà ta nhận biết. Năng lượng, cùng với niềm
tin, đi vào chánh niệm, thoát khỏi hành động. Một khi ta học
được cách quan sát nhẹ nhàng một đối tượng thông thường
như hơi thở, mà không can thiệp bất cứ gì vào, thì ta có thể biết
cách nhận thức thụ động đối với một đối tượng hấp dẫn hơn
ví dụ như là loại hơi thở đẹp. Nếu ta vượt qua thử
thách này thì Nimitta, đối tượng thách thức khó nhất, sẽ được xem là trắc
nghiệm cao nhất về khả năng nhận thức thụ động. Mỗi khi ta đối
diện với nimitta, dù chỉ với một chút xíu kềm chế, ta sẽ lại rớt kì
thi chung kết, phải quay lại thực tập lần nữa về hơi thở đẹp
để sửa chữa. Càng thiền ta càng học cách giữ chánh niệm mạnh mẽ
trong việc buông xả. Khi kĩ năng này hoàn thiện ta sẽ dễ
dàng vượt qua kì thi chung kết về cách duy trì sự ổn định
Nimitta bằng nhận thức tụ động toàn hảo.
Ví
dụ về cái gương có thể dùng tại đây. Khi ta nhìn khuôn mặt phản chiếu của
ta rồi thấy hình ảnh này di chuyển tới lui, thật vô
ích nếu lúc này cố giữ ổn định hình ảnh bằng cách giữ chặt cái
gương! Nếu bạn cố gắng giữ, hình ảnh phản chiếu càng
chuyển động hơn nữa. Hình ảnh trong gương di chuyển bởi vì
người soi gương di chuyển. Cái gương không di động nên
không cần phải giữ chặt. Lỗi lầm tại phía Người biết
(knower).
Nimitta
trong thực tế là phản ảnh của tâm trí, một hình ảnh đang
được nhận biết. Khi hình ảnh phản chiếu này, tức cái
nimitta, di động tới lui, thì hoàn toàn vô ích nếu
ta duy trì ổn định Nimitta bằng cách giữ chặt nó! Nếu cố gắng thực
hiện điều này Nimitta càng di chuyển hơn nữa. Nimitta di
chuyển vì cái người nhìn Nimitta đang động. Hiểu được điều này ta sẽ thôi
không tác ý, giữ chặt, thay vào đó phải tập trung vào cái biết, giữ cái biết an
tĩnh. Bởi vì khi cái biết không di động thì Nimitta cũng
không di động. Giống như hình phản chiếu của khuôn mặt trên
gương, người soi gương bất động thì ảnh phản chiếu cũng bất
động.
-
Sự khích động
Tôi
vừa đề cập ở trên, kẻ thù thứ hai trong việc duy
trì nimitta là sự khích động hay phấn khởi, cái mà tôi thường gọi
là phản ứng tán thán (Wow-respond). Ai cũng biết khi hành thiền thành
công, điều kì diệu xuất hiện, người hành thiền trở nên rất phấn kích. Điều
này đặc biệt xảy ra nếu một Nimitta tuyệt diệu lần đầu
tiên xuất hiện, chiếu sáng hơn cả mặt trời, đẹp đẽ hơn tất
cả các loài hoa cực đẹp! Lúc đó tâm trí thường bật lời Wow! Nhưng tiếc
thay, sau tiếng Wow, Nimitta tắt ngủm và có khi nó rất chậm quay lại
trong thời gian rất lâu, có khi đến hàng tháng. Để tránh một thảm họa
như thế ta phải nhớ nằm lòng ví dụ nổi tiếng của ngài Ajahn Chah về
“Mặt hồ tĩnh lặng”.
Chiều
về, các tăng sĩ thiền lâm bước đơn độc trong rừng
mong tìm ra một dòng sông hay một hồ nước. Họ cần có nước uống, tắm
hoặc để giặt y áo. Sau khi uống và giặt, họ sẽ phải căng dù với mùng chống muỗi
xa hồ nước để thiền qua đêm. Ajahn Chah đã nói rằng đôi khi ngài ngồi trong
mùng với đôi mắt mở to quan sát các thú rừng đến bên hồ nước lúc chạng
vạng, chúng cũng uống và tắm. Nhưng loài thú chỉ đến uống nước lúc ngài giữ thật
yên lặng. Nếu ngài chuyển động, chúng sẽ đánh hơn thấy sự hiện diện của
ngài, chạy ngược vào rừng không quay lại trong nhiều ngày. Ajahn Chah đã biết
cách ngồi thật yên để thú rừng không biết ngài đang ở đó. Ngài đã có thể ngắm
chúng uống nước và chơi đùa, đôi khi gấu ó với nhau, và ngài cũng
đã sung sướng thưởng ngoạn các trò hề của đám trẻ con rừng rú
này.
Đôi
khi Ajahn Chah ngồi thật yên lặng. Rồi thì, sau khi các loài thú rừng không
còn sinh hoạt bên hồ nữa, một vài loại thú rất đẹp, rất lạ đã xuất
hiện trong bong đêm. Những sinh vật này đẹp và hiếm mà chưa ai từng nói với
ngài. Hoặc có người nói thì chắc ngài cũng không thể hiểu. Ngài chẳng biết đến
tên của chúng. Ngay khi vừa bước ra khỏi rừng, tai của chúng sẽ rà
soát toàn bộ khu vực, mũi chúng đánh hơi mọi nỗi hiểm nguy. Nếu Ajahn
Chah động đậy, dù rất nhẹ hay nói “wow” tức thì chúng sẽ biết ngài có
đấy và trốn biệt vào rừng, chẳng xuất hiện hàng tháng. Chúng là những
loài e thẹn nhất cư trú trong rừng và cũng là loài hiếm nhất, tuyệt đẹp nhất.
Chúng thật khó mô tả.
Trong
ví dụ chính xác này, hồ nước trong rừng biểu tượng cho Tâm
Trí, các vị sư ngồi gần cạnh hồ biểu tượng cho Chánh Niệm.
Khi chánh niệm bất động, các con thú biểu tượng cho Hơi
Thở Đẹp và Hỉ Lạc đi đến từ khu rừng để chơi đùa gần bờ cạnh của Tâm
Trí. Chánh niệm phải được giữ yên tĩnh không can thiệp hay
có tác động nào, nếu không Hơi thở đẹp hay Hỉ lạc sẽ
kinh động rút lui vào rừng, khó ra trở lại. Nếu người biết, tức chánh
niệm, luôn giữ yên lặng, thì sau khi Hơi thở đẹp và Hỉ lạc chấm
dứt vận hành trong tâm trí, Nimitta e thẹn sẽ cẩn trọng lộ
diện để vui đùa trong tâm trí. Nếu Nimitta cảm nhận thấy rằng chánh
niệm không yên tĩnh, nếu nó nghe người biết nghĩ đến chữ Ồ (wow) thì Nimitta
thẹn thùng tức thì chạy trở vào rừng, và nó sẽ chẳng trở lại trong thời
gian rất lâu. Chánh niệm sẽ đánh mất cơ hội nếu khuấy động.
Khi
Nimitta đẹp và mạnh xuất hiện, ta phải nhớ lấy ví dụ này và phải quan
sát với sự tĩnh lặng của ngài Ajahn Chah, ngồi yên bất động xa
bờ hồ. Ta phải kềm chế mọi phấn kích. Rồi ta sẽ thấy Nimitta kì lạ
và tuyệt vời này hoan hỉ trong tâm trí ta một thời
gian rất dài, cho đến lúc nó sẵn sàng đưa ta vào Định.
Điều làm Nimitta mất ổn định
Khi
Nimitta ổn định và sáng chói thì ta đã đến cửa vào của Định Jhana. Ta phải kềm
chế nhẫn nại chờ đợi, duy trì tĩnh lặng, không có bất cứ manh động
nào, cho đến khi những nguyên nhân và kiều kiện đã đầy đủ
cho sự chuyển dịch vào Định. Tuy thế ở giai đoạn này một vài người
hành thiền phạm lỗi lầm gây bất ổn cho tiến trình bởi vì “trộm” nhìn
vào rìa cạnh của Nimitta.
Một
khi Nimitta đã bình ổn và chiếu sáng, ta có thể thấy thú vị về hình dạng
hay kích thước của nó. Nó thì hình tròn hay hình chữ nhật? Cạnh của nó nét hay
mờ? Nó nhỏ hay to? Khi ta nhìn vào bờ rìa của nó, chánh niệm ta mất
khả năng “định nhất tâm”. Bờ rìa của nó là nơi của nhị nguyên, của trong
và ngoài. Nhị nguyên thì luôn đối nghịch với tâm nhất điểm. Nếu ta
nhìn vào bờ rìa, Nimitta trở nên bất ổn và có thể biến mất. Ta phải luôn giữ chánh
niệm ngay chính giữa trung tâm của Nimitta, xa khỏi bờ
rìa, cho đến khi mọi tri giác về bờ cạnh biến mất
vào trạng thái bất nhị của định nhất
tâm (one-pointedness). Tương tự như vậy, nếu ta cố gắng mở
rộng hay thu nhỏ Nimitta thì ta cũng đánh mất cái thiết yếu là định nhất
tâm. Mở rộng hay thu hẹp liên hệ đến tri giác về
kích thước, liên hệ đến sự nhận biết về bờ cạnh của Nimitta
và không gian quanh đấy. Lần nữa ta lại rơi vào cái bẫy của nhị
nguyên và làm mất định nhất tâm chỉ vì sự cố làm to hay
thu hẹp chẳng lợi ích gì.
Thế
nên khi Nimitta đã ổn định và chói sáng, chỉ cần nhẫn nại. Đừng dịch chuyển.
ta đang xây dựng các yếu tố cần thiết cho hỉ-lạc và định nhất
tâm. Khi các yếu tố đã đủ lực lượng, chúng sẽ tự mở ra trạng
thái Định.
Ghi chú về tâm
trí chiếu sáng
Đây
là một đoạn trích dẫn từ kinh rất có ý nghĩa nhưng thường bị hiểu
lầm. Đoạn trích là từ Tăng Chi bộ kinh 1
“This mind, O monks, is
luminous, but it is defiled by adventitious defilements. The uninstructed
world_ ling does not understand this as it really is; therefore for him there
is no mental development.
This mind, 0 monks, is
luminous, and it is freed from adventitious defilements. The instructed noble
disciple understands this as it really is; therefore for him there is mental
development” (AN 1,1-2).
Ở
giai đoạn Nimitta đẹp và ổn định, Nimitta phát tán ánh sáng rực rỡ.
Nimitta như đã được giải thích là hình ảnh của tâm
trí. Khi ta trải nghiệm một nimitta như thế, ta nhận ra rằng nó giống
như tâm trí chiếu sáng của đoạn trích từ Bộ kinh Tăng Chi ở
trên. Nimitta này chiếu sáng vì tâm trí đã thoát khỏi năm
chướng ngại (năm triền cái). Vậy ta phải hiểu rằng Nimitta
này-tâm trí chiếu sáng này, cái đã không còn năm chướng ngại chính
là cửa vào Định Jhana. Cũng thế ta hiểu “sự phát triển tâm trí”
có ý nghĩa thực sự là gì?
[Tôi sử dụng bản dịch
từ THE NUMERICAL DISCOURSES OF THE BUDDHA: An Anthology of Suttas from the
Anguttara Nikaya, translated by Nyanaponika Thera & Bhikkhu Bodhi, Oxford:
Altamira Press, 1999, p 36.] back.
2/ NHẬP ĐỊNH
Khi
Nimitta sáng chói và ổn định, năng lượng của nó dần dần tích
lũy. Giống như an bình được thêm vào, thêm vào, và thêm vào cho
đến khi tràn ngập. Khi an bình đã tràn ngập, hỉ lạc cũng tràn ngập
và Nimitta xuất hiện chiếu sáng. Nếu ta duy trì được định nhất
tâm tại đây bằng cách giữ sự tập trung vào ngay chính giữa nimitta, sức
mạnh sẽ đạt tới mức cần thiết của nó. Ta sẽ cảm giác rằng,
Người biết (Knower) đang bị hút về phía Nimitta, ta đang rơi vào một
vùng phúc lạc chói chang nhất. Kế đó ta thấy Nimitta tiến đến và ôm
phủ Người Biết, nuốt chửng ta trong cơn cực khoái vũ trụ. Ta đã nhập vào Định
Jhana.
-
Định theo kiểu “YO YO và Snake ladder”
Đôi
khi một người thiếu kinh nghiệm vừa nhập vào thiền thì người
đó lập tức bị đẩy ngược về trạng thái tâm lúc khởi đầu. Tôi
gọi cái này là ‘Định yo-yo”, giống như cái cuộn đồ chơi trẻ con, gọi là
yo-yo, đi lên đi xuống bằng sợi dây. Đây không phải là Jhana thực
sự, bởi vì nó không kéo đủ dài, mà quá ngắn, nên tôi gọi nó bằng cái tên như thế.
Chính kẻ thù “khích động”, cái mà tôi đã từng giải thích ở
trên, làm cho chánh niệm từ Định bị dội ngược lại. Kiểu phản
ứng như thế hoàn toàn có thể hiểu được, bởi vì cái an lạc mà
ta trải nghiệm lúc rơi vào nimitta lớn hơn tất cả những vui thú mà ta từng tưởng
biết. Nếu ta từng nghĩ rằng cực khoái tình dục là cái gì hoàn hảo nhất,
thì ngay lúc bấy giờ ta khám phá ra rằng nó chẳng là cái gì cả, quá tầm
thường so với cái an lạc của những trạng thái Định loại
này. Những Định Jhana có lực rất mạnh, nó có thể thổi ta bay, nó là an lạc thực
sự. Ngay cả loại Định phù du kiểu yo-yo, cũng thường làm ta ứa lệ vì hạnh
phúc và bật khóc vì trải nghiệm tuyệt vời này. Vì thế có thể hiểu
được người mới hành thiền sẽ trải nghiệm Định yo-yo trước. Sau đó phải qua nhiều
luyện tập để có thể “chịu đựng” được cái an lạc quá to lớn và mạnh mẽ
như thế. Cần phải có nhiều trí tuệ để buông xả cái
khích động trong thời điểm mà ta phải nhận lấy phần thưởng vĩ đại của đời
sống tâm linh.
Đối
với người già, chắc sẽ còn nhớ trò chơi “Rắn và bậc thang”. Trò chơi
này đơn giản là một tấm bảng để chơi với các đồng xu. Ai cũng sẽ nhớ
lại rằng cái ô nguy hiểm nhất là cái ô trước khi vào gôn. Ô thứ chín chín nằm ở
đầu dài nhất của con rắn. Nếu bạn đi vào ô thứ một trăm, bạn sẽ thắng.
Nhưng nếu bạn đi vào ô thứ chín chín, bạn thua, con rắn lại trở
về như cũ lúc bắt đầu! Một “định yo-yo” giống như đi vào ô thứ chín
chín trong trò chơi “Con rắn và bậc thang”. Ta đang rất gần đến chiến thắng
trong cuộc chơi và sắp nhập vào định, nhưng ta lại hơi chệch chỉ một
chút, đi vào cái đầu rắn của sự khích động, ta trượt, đúng hơn là bị dội
ngược trở về lại với điểm xuất phát ban đầu.
Mặc
dù “định yo yo” rất gần gũi với thực tế nhưng ta không thể cười
chê chúng. Ta trải nghiệm an lạc cực kì và qua những vui thú. Ta
có cảm tưởng ta như là một trái bóng khí tượng thả bay nhiều giờ trên
trời cao mà mọi người không hay biết và lúc đó có quá nhiều năng
lượng dồn nén làm ta không ngủ được. Đây là trải nghiệm lớn nhất trong
đời. Nó sẽ làm thay đổi bạn.
Thêm
một chút rèn luyện và biết cách phản xạ khôn ngoan trong trải nghiệm,
ta hoàn toàn có thể để “rơi” vào Nimitta hay để cho nó trùm phủ lấy
ta, mà ta không bị nảy ngược ra. Đó là lúc đi vào thế giới diệu
kì của Định-Jhana.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét