TỤNG PHẨM III
1. Rồi Thế
Tôn vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát, vào Vesàli để khất
thực. Sau khi khất thực ở Vesàli, ăn xong và trên đường khất thực trở
về Ngài nói với tôn giả Ananda:
-
Này Ananda, hãy lấy tọa cụ. Ta muốn đi đến điện thờ Càpàla, để nghỉ trưa.
-
Xin vâng, bạch Thế Tôn!
Tôn
giả Ananda vâng đáp Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi
theo sau lưng Thế Tôn.
2. Thế
Tôn đi đến điện thờ Càpàla, khi đến Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Tôn
giả Ananda đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế
Tôn nói với Tôn giả Ananda đang ngồi một bên:
-
Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ
Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sàttambaka, khả ái thay điện thờ Bahuputta, khả
ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay điện thờ Càpàla.
3. Này
Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão
luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo, thời
nếu muốn người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda,
nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật
lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo.
Này Ananda, nếu muốn Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp
còn lại.
4.
Nhưng Tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện
tướng quá rõ ràng của Thế Tôn; tôn giả không thỉnh
cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho
đến trọn kiếp. Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp vì
lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh,
vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Vì tâm tôn giả bị Ma
vương ám ảnh.
5. Lần
thứ hai Thế Tôn... lần thứ ba Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:
-
Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ
Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattambaka, khả ái thay điện thờ Bahuputta, khả
ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay điện thờ Capala!" Này Ananda, những
ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc
chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn,
có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như
Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện,
thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn
lại.
Nhưng tôn
giả Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ
ràng của Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế
Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn
kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi
ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Vì tâm của tôn giả bị Ác
ma ám ảnh.
6. Rồi Thế
Tôn nói với tôn giả Ananda:
-
Này Ananda hãy đi và làm những gì Ngươi nghĩ là phải thời.
-
Xin vâng, bạch Thế Tôn!
Tôn
giả Ananda vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh
lễ Ngài, thân bên hữu hướng về Thế Tôn và đi ra.
7. Tôn
giả Ananda đi ra chưa bao lâu, Ác ma liền đến chỗ Thế Tôn,
khi đến xong liền đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Ác ma nói với Thế
Tôn.
-
Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt
độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế
Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ
không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo của Ta chưa trở
thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn
sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh
pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh
pháp, khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh
pháp thần diệu".
8. Bạch Thế
Tôn, nay những Tỷ-kheo của Thế Tôn, đã trở thành những vị đệ
tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy
trì Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống
theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố,
diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải
thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên đã
có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền
bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn, hãy diệt độ, Thiện
Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế
Tôn diệt độ!
Bạch Thế
Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ
không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở
thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật...
khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ
tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn duy
trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống
chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa
có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân
tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi
lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo,
chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế
Tôn, nay những nam cư sĩ của Thế Tôn đã trở
thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn
sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, đầy đủ Chánh
pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh
pháp; khi có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, và có thể truyền bá Chánh
pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện
Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời Thế
Tôn diệt độ.
Bạch Thế
Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ
không diệt độ khi nào những nữ cư sĩ của Ta chưa trở
thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn
sàng, đa văn, duy trì, Chánh pháp, thành tựu Chánh
pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh
pháp một cách thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nữ cư
sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy
trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống
chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo
lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai
minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào
có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một
cách khéo léo, có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu.
Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt
độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.
Bạch Thế
Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ
không diệt độ khi nào phạm hạnh Ta giảng dạy
chưa thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn,
nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài người". Bạch Thế Tôn,
nay phạm hạnh Thế Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh
đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện
Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời Thế
Tôn diệt độ.
9. Khi
được nói vậy Thế Tôn nói với Ác ma: "Này Ác
ma hãy yên tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba
tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ".
10. Và
tại điện thờ Capala, Thế Tôn chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ thọ,
hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa). Khi Thế Tôn từ
bỏ, không duy trì mạng sống thêm nữa, thời đại địa chấn
động, ghê rợn, tóc lông dựng ngược, sấm trời vang dậy. Thế
Tôn nhận hiểu ý nghĩa của sự kiện ấy, liền thốt câu kệ
cảm khái như sau:
Mạng
sống có hạn hay vô hạn,
Tu sĩ từ bỏ, không kéo dài.
Nội tâm chuyên nhất trú thiền định.
Như tháo áo giáp đang mang mặc.
11. Lúc
bấy giờ, tôn giả Ananda suy nghĩ: "Thật là kỳ diệu! Thật là
hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa rung động như vậy, ghê
rợn, tóc lông dựng ngược và sấm trời vang dậy. Do nhân gì, do duyên
gì, đại địa chấn động như vậy?".
12. Rồi tôn
giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống
một bên. Khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
-
Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật là hy hữu! Đại
địa chấn động, đại địa rung động như vậy, ghê rợn, tóc
lông dựng ngược và sấm trời vang dậy. Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do
duyên gì, đại địa chấn động như vậy?
13. Này
Ananda, có tám nhân, có tám duyên khiến đại địa chấn động. Thế nào là
tám? Này Ananda, đại địa này thiết lập trên nước, nước ở
trên gió và gió ở tại hư không. Này Ananda, đến thời đại phong
khởi lên, gió lớn khi thổi làm nổi sóng nước, và khi nước nổi sóng thì quả đất rung
động. Đó là nhân thứ nhất, duyên thứ nhất, đại địa chấn động.
14. Lại
nữa này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, tâm được chế
ngự, hay hàng chư Thiên có đại thần thông, có đại uy lực;
những vị này quán địa tánh có hạn, quán thủy tánh vô lượng, vị ấy có thể
khiến quả đất này rung động, chuyển động mạnh. Đó là nhân thứ hai,
duyên thứ hai khiến đại địa chấn động.
15. Lại
nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát ở cõi Tusita (Đâu suất) từ bỏ thân, chánh
niệm, tỉnh giác, nhập vào mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động,
chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ ba, duyên thứ
ba khiến đại địa chấn động.
16. Lại
nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát, chánh niệm, tỉnh giác, ra khỏi mẫu
thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh.
Đó là nhân thứ tư, duyên thứ tư khiến đại địa chấn động.
17. Lại
nữa, này Ananda, khi Như Lai chứng ngộ vô thượng Chánh Đẳng
Chánh Giác, khi ấy quả đất rung động, chuyển động, chấn động mạnh.
Đó là nhân thứ năm, duyên thứ năm khiến đại địa chấn động.
18. Lại
nữa, này Ananda, khi Như Lai chuyển bánh xe Pháp, khi ấy quả đất
này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ sau,
duyên thứ sau, khiến đại địa chấn động.
19. Lại
nữa, này Ananda, khi Như Lai, chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ,
không duy trì mạng sống, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn
động mạnh. Đó là nhân thứ bảy, duyên thứ bảy, khiến đại địa chấn
động.
20. Lại
nữa, này Ananda, khi Như Lai nhập vô dư y Niết Bàn, khi ấy quả đất
này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tám
duyên thứ tám, khiến đại địa chấn động. Này Ananda, do tám nhân này,
tám duyên này, khiến đại địa chấn động.
21. Này
Ananda, có tám chúng. Thế nào là tám. Chúng Sát-đế-Lỵ, chúng Bà-la-môn,
chúng Cư sĩ, chúng Sa-môn, chúng Bốn Thiên vương, chúng Tam thập
tam thiên, chúng Ma, chúng Phạm thiên.
22. Này
Ananda, Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Sát -đế-lỵ hơn một trăm lần. Tại đây trước
khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện, và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu, dung
sắc của chúng Sát-đế-lỵ như thế nào, dung sắc của Ta cũng như vậy; giọng nói
chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng như vậy. Và với bài pháp thoại,
Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang
nói, chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là
Người chăng?" sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến
tâm hoan hỷ với bài pháp thoại, Ta biến mất. Khi Ta biến mất,
chúng không biết: "Kẻ biến mất ấy là ai, là chư Thiên chăng, là
Ngươi chăng?".
23. Này
Ananda. Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Bà-la-môn hơn một trăm lần... chúng Cư
sĩ... chúng Sa-môn... chúng Bốn Thiên vương... chúng Tam thập tam
thiên... chúng Ma... chúng Phạm thiên hơn trăm lần, tại đây trước khi
Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu dung sắc của
chúng Phạm thiên như thế nào, dung sắc của Ta cũng vậy; giọng nói của
chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng vậy. Và với bài pháp thoại, Ta giảng
dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói,
chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là Người
chăng?" Sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến
tâm hoan hỷ, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: "Kẻ biến
mất đó là ai, là chư Thiên chăng, là Người chăng?" Này Ananda,
như vậy là tám chúng.
24. Này
Ananda, có tám thắng xứ. Thế nào là tám?
25. Một
vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại sắc, có hạn lượng,
đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ nhất.
26. Một
vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại sắc vô lượng,
đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ hai.
27. Một
vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại
sắc có hạn lượng đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp
thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ ba.
28. Một
vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại
sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp
thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tư.
29. Một
vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại
sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như bông
gai màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như lụa
Ba-la-nại, cả hai mặt láng trơn, màu xanh, tướng sắc xanh, hình
sắc xanh, ánh sáng xanh. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội
tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh
ánh sáng xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng,
ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ năm.
30. Một
vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại
sắc màu vàng, sắc màu vàng, tướng màu vàng, hình sắc vàng, ánh sáng
vàng - như bông Kanikàra màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh
sáng vàng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu vàng, tướng
sắc vàng hình sắc vàng - như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội
tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng,
ánh sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng,
ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ sáu.
31. Một
vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại
sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như
bông bandhujìvaka màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh
sáng đỏ - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ,
tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy vị này quán tưởng vô
sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ tướng sắc đỏ, hình
sắc đỏ, ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp
thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.
32. Một
vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại
sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như
sao mai Osadhi màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng
trắng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu trắng, tướng sắc
trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng. Như vậy vị này quán tưởng vô
sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc
trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng, vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ
tám. Này Ananda như vậy là tám thắng xứ.
33. Này
Ananda, tám giải thoát. Thế nào là tám?
Tự
mình có sắc, thấy các sắc; đó là sự giải thoát thứ nhất.
Quán
tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại sắc; đó là sự giải
thoát thứ hai.
Quán
tưởng (sắc là) tịnh, chú tâm trên suy tưởng ấy; đó
là sự giải thoát thứ ba.
Vượt
khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các tưởng hữu đối,
không tác ý đến những tưởng khác biệt, với suy tư "hư không là
vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ; đó là sự giải
thoát thứ tư.
Vượt
khỏi hoàn toàn Không vô biên xứ, với suy tư "thức là vô
biên", chứng và trú Thức vô biên xứ; đó là giải thoát thứ
năm.
Vượt
khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy tư "không có vật
gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ; đó là sự giải thoát thứ
sáu.
Vượt
khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ; đó là sự giải thoát thứ bảy.
Vượt
khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng;
đó là sự giải thoát thứ tám.
Này
Ananda, như vậy là tám giải thoát.
34. Này
Ananda, một thời Ta ở tại Uruvelà, trên bờ sông Neranjara, dưới gốc
cây Ajapàlanigrodha khi Ta mới thành đạo. Này Ananda, lúc bấy giờ Ác
ma đến tại chỗ Ta ở, khi đến xong liền đứng một bên. Này Ananda, sau khi đứng
một bên, Ác ma nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, nay Thế
Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế
Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ".
35. Này
Ananda, khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:
-
Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo của ta chưa
thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn
sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, chưa có truyền bá Chánh
pháp thần diệu.
Này Ác
ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở
thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn
sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh
pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh
pháp thần diệu.
Này Ác
ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nam cư sĩ của Ta
chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ
luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu chánh
pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng
trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh
pháp thần diệu.
Này Ác
ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nữ cư sĩ của Ta
chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ
luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu chánh
pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng
trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh
pháp thần diệu.
Này Ác
ma, Ta không diệt độ khi nào phạm hạnh mà Ta giảng dạy chưa
được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn,
nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài Người.
36. Này
Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ác ma đến Ta, sau khi đến liền đứng
một bên. Này Ananda, Ác ma đứng một bên nói với Ta như sau:
"Bạch Thế
Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt
độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế
Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ
không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo của Ta chưa trở
thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn
sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh
pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn
và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh
pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những Tỷ-kheo của Thế
Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt,
có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh
pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau
khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn
và hành phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá Chánh pháp một
cách thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện
Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế
Tôn diệt độ.
Bạch Thế
Tôn đây là lời Thế Thôn đã nói: "Này Ác ma, ta sẽ không diệt
độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta... ; khi nào những cư sĩ của
Ta... ; khi nào phạm hạnh Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh
đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo giảng dạy cho
loài Người". Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh Thế Tôn giảng
dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến
mãn nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài Người. Như vậy, nay Thế
Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế
Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ".
37. Khi
được nói vậy, Ta nói với Ác ma:
-
Này Ác ma, hãy an tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ.
Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay Như Lai sẽ diệt độ.
Này
Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Như Lai chánh niệm, tỉnh
giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa).
38. Khi
được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
-
Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi
ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc cho loài Trời
và loài Người.
-
Thôi đi, này Ananda, đừng có thỉnh cầu Như Lai nữa. Này Ananda,
nay thỉnh cầu Như Lai không còn kịp thời.
39. Lần
thứ hai, tôn giả Ananda... Lần thứ ba, tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:
-
Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi
ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người.
-
Này Ananda, Ngươi có tin sự giác ngộ Thế Tôn không?
-
Bạch Thế Tôn, con có tin!
-
Vậy, này Ananda, sao Ngươi lại làm phiền Như Lai đến ba lần.
40. Bạch Thế
Tôn, chính con được tận mặt, đích thân nghe Thế Tôn dạy như sau:
"Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần,
thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện
xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại.
Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc... Như
Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại".
-
Này Ananda, Ngươi có tin tưởng không?
-
Bạch Thế Tôn, con có tin tưởng!
-
Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi, đã
không nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ
ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế
Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy
ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh,
vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người".
Này Ananda, nếu Ngươi thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai
lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời.
Này Ananda như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi.
41. Này
Ananda, một thời Ta ở tại Vương Xá, núi Linh Thứu (Gijjha Kuta). Tại đấy
Ta nói với ngươi: "Này Ananda, khả ái thay thành Vương Xá! Khả ái thay núi
Linh Thứu! Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều
lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện
xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại.
Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều
lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện
xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần
kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi
ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế
Tôn. Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế
Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho
đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích,
vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Này
Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác
bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể
nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm của
Ngươi".
42. Này
Ananda, một thời Ta ở thành Vương Xá, tại Nigrodhàràma... Ta cũng ở
thành Vương Xá tại Corapapàta... Ta cũng ở thành Vương Xá, hang
Sattapanni trên núi Vebhàra... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại hang đá Kàla,
trên núi Isigili... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại khu rừng Sita trong hang
đá Sappasondika... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại Tapodàràma... Ta cũng ở
thành Vương Xá, Trúc Lâm, hồ Kalandaka... Ta cũng ở thành Vương
Xá, tại rừng Jìvakambavana... Ta cũng ở thành Vương Xá tại
Maddakucchi ở Lộc Uyển.
43. Này
Ananda, tại đấy Ta nói: "Này Ananda, khả ái thay thành Vương Xá, khả
ái thay núi Linh Thứu, khả ái thay Nigrodhàràma, khả ái thay Corapapàta, khả ái
thay hang Sattapanni trên núi Vebhara, khả ái thay hang đá Kàla trên núi
Isigili, khả ái thay hang đá Sappasondika trong rừng Sìta, khả ái thay suối nước
nóng Tapodàràma, khả ái thay hồ con sóc ở tại Trúc Lâm, khả ái thay rừng
Jìvakambavana, khả ái thay vườn Nai ở tại Maddakucchi"!
44. Này
Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão
luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời,
nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda,
nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật
lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo.
Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp
còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý
quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế
Tôn. Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế
Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho
đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích,
vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Này
Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác
bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể
nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm của
Ngươi.
45. Này
Ananda, một thời Ta ở Vesàli tại điện thờ Udena. Tại đấy, này Ananda, Ta cũng
nói. "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena. Này
Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão
luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời,
nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda,
nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật
lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời,
nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu
vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện
tướng quá rõ ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Như
Lai: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn
kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi
ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
lời Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như
Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến
lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của
Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi.
46. Này
Ananda, một thời Ta ở thành Vesàli tại điện thờ Gotamaka... ta cũng ở thành
Vesàli tại điện thờ Sattambaka... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Bahuputta... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ Sàrandada...
47. Này
Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ta nói với ngươi: "Này Ananda, khả ái
thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái
thay điện thờ Sattamba, khả ái thay điện thờ Buhuputta, khả ái thay điện thờ
Sàrandada, khả ái thay đền Càpàla. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần
túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền
vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến
một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, Như Lai đã tu bốn thần
túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền
vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể
sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi
không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ
ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế
Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy
ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh,
vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người".
Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai; Như Lai có thể bác
bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể
nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm của
Ngươi.
48. Này
Ananda, phải chăng ngay từ ban đầu Ta đã từng tuyên bố rằng mọi
vật ưu ái, thân hình đều phải bị thay đổi, trở về hư
không, biến dịch? Này Ananda, làm sao có thể được như vầy: Những
gì sanh khởi, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại mà lại
mong khỏi có sự biến diệt? Thật không có sự trạng ấy. Này Ananda, những
gì Như Lai đã từ bỏ, dứt khoát, xả ly, phóng xả, khước từ,
chính là thọ, hành. Như Lai đã nói và nói một cách dứt khoát:
"Không lâu, Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu hôm
nay, Như Lai sẽ diệt độ". Nói rằng Như Lai vì muốn sống
mà phản lại lời tuyên bố trên thời thật không có sự trạng ấy.
Này
Ananda, chúng ta hãy đi đến giảng đường Kùtagàra tại rừng Đại
Lâm.
-
Xin vâng, bạch Thế Tôn!
Tôn
giả Ananda vâng lời Thế Tôn.
49. Rồi Thế
Tôn cùng tôn giả Ananda đi đến giảng đường Kùtagàra vườn Đại
Lâm, khi đi đến, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:
-
Này Ananda, hãy đi mời tất cả Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng
đường này.
-
Xin vâng, bạch Thế Tôn!
Tôn
giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đi mời tất cả vị Tỷ-kheo sống ở gần
Vesàli tụ họp tại giảng đường, rồi đi đến chỗ Thế
Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, tôn giả Ananda
bạch Thế Tôn:
-
Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã tụ họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy
làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.
50. Thế
Tôn liền đi đến giảng đường và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau
khi ngồi, Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:
-
Này các Tỷ-kheo, nay những pháp do Ta chứng ngộ và giảng dạy cho các
Ngươi, các Ngươi phải khéo học hỏi, thực chứng tu tập và
truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người. Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp do
Ta chứng ngộ và giảng dạy, các Ngươi phải khéo học hỏi, thực
chứng, tu tập và truyền rộng để cho phạm hạnh được trường
tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng
sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc,
vì an lạc cho loài Trời và loài Người? Chính là Bốn Niệm xứ, Bốn
Chánh cần, Bốn Thần túc, Năm Căn, Năm Lực, Bảy Bồ-đề phần, Tám
Thánh đạo phần. Này các Tỷ-kheo, chính những pháp này do Ta chứng ngộ và
giảng dạy, mà các Ngươi phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và
truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu,
vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.
51. Rồi Thế
Tôn nói với các Tỷ-kheo:
-
Này các Tỷ-kheo, đây là lời Ta nhắn nhủ các Ngươi. Các hành là vô thường.
Hãy tinh tấn lên để tự giải thoát, không lâu Như Lai sẽ diệt
độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ.
Đó
là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói
thêm:
Ta
đã già, dư mạng chẳng còn bao,
Từ biệt các Ngươi, Ta đi một mình.
Tự mình làm sở y cho chính mình,
Hãy tinh tấn, chánh niệm, giữ giới luật,
Nhiếp thúc ý chí, bảo hộ tự tâm.
Ai tinh tấn trong pháp và luật này
Sẽ diệt sanh tử, chấm dứt khổ đau.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét