TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN
Thiền sư Ajahn Brahm
CHƯƠNG 10
ĐỂ ĐÂY LÀ LẦN CUỐI
BÀI 2
SUY NGẪM VỀ TUỔI GIÀ, BỆNH TẬT VÀ CÁI CHẾT
Một trong những cách khiến bạn mở mắt trước Phật pháp là thấy được bức tranh toàn cảnh, hiểu được cuộc đời thực sự là gì. Nếu thực hiện điều ấy một cách thích đáng, nó sẽ đưa bạn tới buông xả. Bạo lực luôn gây đau khổ cho bất cứ ai; bạn có thể tự nhiên ở vào chỗ không phù hợp. Đã có nhiều hoàn cảnh, cái chết với tôi đó là một khả năng hoàn toàn xảy ra; nó là lời nhắc nhở quan trọng về những điều không chắc chắn trong cuộc sống này.
Ngay cả khi bạn sống ở một nơi không chiến tranh và bạo lực, hãy nhớ, bản chất của cơ thể là bệnh tật có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Có thể ngay lúc này bạn bị ung thư mà chưa phát hiện ra. Bạn đã sẵn sàng đối diện với điều đó chưa? Nếu lúc này bạn chưa bị bệnh, sớm hay muộn rồi cũng sẽ bị - nếu bạn có thể sống lâu đến lúc đó. Đây là thực tế bạn nên suy ngẫm.
Sự suy ngẫm cho bạn thấy được cả những hạn chế lẫn cơ hội của cuộc sống. Khi hiểu được những hạn chế của mình – là tuổi già, bệnh tật và cái chết - điều gì cần làm sẽ trở nên rõ ràng. Để thấy sự hạn chế của mình, hãy nhìn vào bản chất của cơ thể: nó rất mong manh, với một chuỗi các vấn đề xảy ra bất tận mà không thể tránh được. Vậy thay vì cứ đồng nhất mình với cơ thể đó, chìm đắm trong nó, quan tâm thái quá đến nó, bạn làm khác đi, không sa vào mớ hỗn độn này một lần nữa. Đó là cơ hội.
Mê lầm có khuynh hướng làm chúng ta quên mất việc tận dụng cơ hội để giải thoát. Hầu hết mọi người bị mắc kẹt trong ảo tưởng, tự làm khổ mình và đầu độc sức khoẻ của mình. Nếu bạn khoẻ mạnh hoặc chỉ là những bệnh nhẹ, bạn nghĩ đó là bình thường; nếu bạn còn trẻ, bạn nghĩ mình được vui sướng như thế mãi. Trừ khi chủ ý suy ngẫm về bản chất thật sự của cơ thể, bạn dễ quên rằng các hành động của mình đều mang lại hậu quả, và bạn làm đủ thứ điều ngu ngốc. Trong cuộc sống, vui thú đến trước, nếu không cẩn thận, bạn sẽ trả giá đắt về sau.
Không những thế, mọi thứ đẹp đẽ - dù là một bông hoa, một cơ thể, hay một quang cảnh – đều héo tàn và cuối cùng trở nên xấu xí và băng hoại. Lúc này bạn sẽ thấy quá trình vận động của vô thường, mọi thứ hư hại, sụp đổ và biến mất. Một khi hiểu rằng mọi thứ đẹp đẽ ban đầu sẽ phải trả giá về sau, bạn sẽ đạt được sự buông bỏ - đối với toàn bộ trải nghiệm mà giác quan mang lại: đối với cơ thể, đối với các mối quan hệ, đối với sự đến và đi, đối với vạn vật. Kể cả trái đất xinh đẹp này rồi cũng có một ngày bị mặt trời nuốt chửng, chẳng còn lại gì – nó sẽ xoá sạch tất cả di sản mà con người tạo ra, không còn dấu tích nào của loài người, không còn nữa gì cả. Mọi thứ biến mất, kể cả Phật pháp. Đây là một tiến trình tự nhiên của vũ trụ mà khoa học đã chứng mình được.
Nỗi khổ và cái chết của người thân là một lời nhắc nhở hiệu lực về bản chất của cuộc sống. Lần cuối tôi gặp mẹ mình là khi bà đang bệnh Alzheimer, chứng mất trí nhớ không hồi phục. Bà bị đưa đi khỏi tôi - Tôi thấy cơ thể bà, nhưng tâm trí bà không còn ở đó nữa. Rồi khi cha tôi qua đời. Tôi bị đánh thức vào nữa đêm, mẹ tôi nói rằng không thể làm cho ông ấy dậy được. Tôi lay ông, nhưng đó là cái xác đã chết. Ông là cha tôi, người tôi rất yêu thương. Ngay cả lúc ấy tôi biết cái chết chẳng qua là vậy, tôi đã nhìn thấy cái chết sát bên mình như thế. Có lẽ do hiểu biết về cái chết nên tôi không quá dính mắc đến cơ thể, và hành thiền của tôi cũng suông sẻ.
Khi hiểu về cái chết trở nên rõ ràng, bạn có tầm nhìn mới, thực tế hơn với cuộc sống. Đa số mọi người không suy nghĩ như vậy, họ có khuynh hướng lãng tránh về cái chết, họ cho nó là điều gì đó xa xôi, họ sẽ xử lý nó khi nó tới. Nhưng chính những người ấy lại không thể chấp nhận sự thật khi nó tới.
Tuổi già là lúc hầu hết mọi người nhìn lại, xem mình đã sống cuộc đời như thế nào. Với tôi, việc nhìn lại không hề khiến tôi khó chịu, bởi tôi đã sống một cuộc đời thanh tĩnh, rèn luyện tâm, có được an bình, hạnh phúc từ việc phụng sự người khác. Tôi tin chắc rằng mình là một người chuẩn bị tốt cho tuổi già. Tôi nhìn lại và nghĩ: “Đúng vậy, mình đã sử dụng thời gian một cách sáng suốt”. Giả dụ nếu đã sống một cuộc sống đầy ham muốn, hẳn tôi đã không có cảm giác yên ổn và tĩnh tâm vì đã làm điều gì đó. Rồi giống như một giấc mơ cứ lập đi lập lại ngày nào, sẽ có ngày tôi thức dậy và nghĩ: “Mình đã làm gì thế này? Sao mình đã phí thời gian lâu như vậy?” Quán chiếu về tuổi già, bệnh tật và cái chết cho chúng ta có một cái nhìn khác về cuộc sống, bởi thế chúng ta nên thực hiện điều ấy một cách sâu sắc hơn, thường xuyên hơn. Khi bạn đang hành thiền, hãy quán chiếu về cái chết như: “Mình sẽ chết, đó là điều chắc chắn”. Ngay cả bạn là một thiền giả nhiều kinh nghiệm, đừng đánh giá thấp tác động của sự quán chiếu về cái chết. Nếu chưa phải là người nhập lưu, sự suy ngẫm và quán chiếu như vậy có khả năng chuyển hóa cách bạn nhìn nhận cuộc đời. Thay vì dính mắc vào các giác quan, bạn có được niết bàn đối với nó; thay vì thèm khát, bạn tự nhiên chối bỏ nó.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét