HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT - CHƯƠNG 9 - BÀI 3

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Thiền sư Ajahn Brahm

CHƯƠNG 9

HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT

BÀI 3

BUÔNG BỎ Ý THỨC

Bước tiếp theo - mà đây là bước quan trọng, vì nhiều người bị kẹt trong giai đoạn này - đó là nhìn nhận tâm (citta) chỉ như nó là. Giống như năm thức trước, nguyên nhân của thức thứ sáu - tức ý thức - là danh sắc (namarupa). Đây là điều Xá-Lợi-Phất mô tả trong ẩn dụ về hai bó cỏ tranh đặt tựa vào nhau. Danh sắc và ý thức dựa vào nhau: nếu lấy một thứ đi, bạn cũng lấy mất chỗ dựa của thứ kia, nên nó cũng biến mất. Ý thức không thể hoàn toàn tự nó hiện diện, không nhận biết điều gì. Nếu danh sắc biến mất, ý thức cũng mất theo. Khi đi vào các trạng thái thiền sâu, bạn bắt đầu thấy những phần ý thức mất dần. Một khi thực chứng điều này, bạn sẽ không kẹt lại ở sơ thiền vì biết rằng ngay cả ý thức cũng không liên quan tới mình.

Trong kinh Chính Tri Kiến (Sammaditthi Sutta), Xá-Lợi-Phất nói rằng thức bao bồm sáu loại, nó có nguyên nhân, và nó có diệt trừ. Ngài cũng nói con đường dẫn tới sự diệt trừ của thức là Bát Chánh Đạo. Vì vậy, sự kết thúc của khổ bao hàm sự kết thúc của ý thức. Chỉ ra như vậy, Xá-Lợi-Phất đang thực sự khẳng định toàn bộ ý nghĩa của Pháp. Mất đi cảm giác về bàn tay là một chuyện, giống như người phụ nữ trong câu chuyện tôi vừa kể đã trải nghiệm nhiều năm trước; nhưng mất đi ý thức là một chuyện khác - nó thật sự thấu tận cốt tủy. Như Đức Phật nói, đây là một phần của diệt khổ. Nó khiến cho chúng ta chú ý đến sự thâm thúy trong lời dạy của Ngài.

Và không chỉ ý thức chấm dứt, cả cảm giác và tất cả những nhân tố duyên khởi khác nữa. Đức Phật nói, nếu bạn tu tập Bát Chánh Đạo, nó dẫn tới sự chấm dứt của mọi cảm xúc, mọi đau đớn, dễ chịu, và thậm chí cả cảm giác bình thường hay sự bình thản. Mục đích của Phật giáo rõ ràng là không phải để đạt được một trạng thái phúc lạc hay thư thái nào đó mãi mãi, mà là Đại Bát Niết Bàn (parinibbana), niết bàn tối thượng. Bạn có thể cho rằng điều này xem ra quá nhiều, nhưng vấn đề là ở chỗ, bạn không đánh mất thứ gì cả; vì ngay từ đầu đã chẳng có “cái tôi” nào để sở hữu một thứ gì. Toàn bộ ảo tưởng về “cái tôi” ấy, giờ đây được thấy chỉ là quá trình của nhân quả. Bạn đang trải nghiệm với tâm sáng tỏ nhất có thể, rằng ở đây không có người nào cả, và phúc lạc tuôn trào trên con đường tới niết bàn của bạn.