HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT - CHƯƠNG 9 - BÀI 8

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Thiền sư Ajahn Brahm

CHƯƠNG 9

HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT

BÀI 8

TRẢI NGHIỆM TRỌN VẸN VÔ NGÃ

Có hai thành trì ảo tưởng về “cái tôi”: cho rằng mình là “người làm” và cho rằng mình là “người biết”. Hầu hết mọi người cho rằng “biết” và “làm” là nơi họ đưa ra sự kiểm soát hoàn toàn với bản thân và đời sống. Nhưng khi tu tập, bạn bắt đầu thấy việc cố gắng kiểm soát mọi thứ cũng chỉ gây thêm khó khăn và đau khổ. Sau một thời gian, bạn nhận ra không có hy vọng tìm được sự hài lòng nào bằng con đường kiểm soát mọi thứ theo như ý muốn.

Nếu bắt đầu hiểu rõ những lời dạy trong kinh văn, bạn chuyển sang một hướng khác. Ý muốn từ đó bắt đầu biến mất, và bạn cảm thấy thú vị. Thực chứng ngày càng sâu thêm; bạn tĩnh lặng hơn, thêm nhiều thứ tan đi. Bạn đang đi trên con đường của Đức Phật đã đi. Khi có nhiều thứ biến mất, bạn hiểu rằng ngay từ đầu mình đã không thể sở hữu chúng. Bạn hiểu ham muốn là khổ, không phải con đường thoát khổ; bạn cũng hiểu cố gắng kiểm soát cuộc đời là nguyên nhân dẫn đến khổ. Bạn buông xả kiểm soát, bản ngã tan đi, cảm giác về “cái tôi” biến mất, mọi thứ trở nên tĩnh lặng, và bạn tan biến. Cuối cùng là an lạc. Khi ấy bạn đã hiểu thế nào là vô ngã.

Nếu đã thật sự hiểu vô ngã, bạn có thể gọi mình là người nhập lưu, một người đang đi trên con đường giải thoát. Một khi thấy rõ điều đó, bạn không bao giờ quên, và hiểu biết ấy chỉ lối cho mọi quá trình thân và tâm. Bạn biết rằng ý muốn không liên quan tới bạn, năm thức và ý thức cũng vậy. Bạn không còn ham muốn trải nghiệm điều này điều khác, có được thứ này thứ kia trong đời sống.

Chúng ta hay hiểu sai về bản chất thật của cuộc sống. Đức Phật dạy, những gì người bình thường nói là hạnh phúc, thì bậc giác ngộ nói là khổ; những gì bậc giác ngộ nói là hạnh phúc, người bình thường lại nói là khổ! Hạnh phúc của bậc giác ngộ là sự an bình, tĩnh lặng và đoạn diệt mọi phiền não. Hãy xem đời sống trong tu viện: bạn dậy sớm, ăn một hoặc hai bữa mỗi ngày, không xem phim ảnh. Khi ai đó hỏi tại sao tu sĩ làm những điều này, câu trả lời chính xác là: vì nó hạnh phúc. Người bình thường thấy ai đó dành hai, ba tuần hoặc cả đời sống một mình trong một túp lều nơi rừng núi, không nói chuyện với người khác, người ta gọi đó là sự giam hãm đơn độc trong ngục tù, nói là sự trừng phạt. Nhưng cái họ nói ngục tù ấy chính là sự phúc lạc của người giác ngộ. Nếu bạn thực sự có trí huệ của một người nhập lưu, bạn sẽ có cách nhìn hoàn toàn khác: cách nhìn của Đức Phật.

Khi đã thấy sự thèm khát chẳng qua là do cảm giác về một nhân dạng, một “cái tôi” được tạo ra, bạn không còn thấy khó tĩnh hóa ý muốn nữa. Ý muốn được tĩnh hóa, an lạc khởi lên. Đức Phật nói chỉ vài người trên thế gian có thể hiểu sự an định hoàn toàn các hành - bạn phải là người nhập lưu mới hiểu. Vậy hãy ẩn dật, ngồi và không nghĩ gì, xả bỏ ham muốn, giữ sự tĩnh lặng. Khi ở một mình, không có gì nhiều để nhận thức, không có gì nhiều để ham muốn, không cần đòi hỏi, một người hầu như không để lại dấu chân trên đời.

Hãy buông bỏ thế gian - đừng để nó ràng buộc, từ đó chính bạn cũng được giải thoát. Nếu xả bỏ, bạn có thể tĩnh lặng và an lạc ở bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào. Đây là con đường thực chứng vô ngã, con đường xả bỏ mọi thứ, con đường chấm dứt khổ và ra khỏi luân hồi.

Đi khắp thế gian để mưu cầu hạnh phúc là điều vô nghĩa. Rồi đến lúc cơ thể bạn hoàn toàn biến mất. Khi có một nhật thức trọn vẹn và bao trùm rằng mình thực sự chỉ là sự trống rỗng, bạn từ bỏ sự dính mắc đến mọi thứ ở thế gian, kể cả ý nghĩ và ham muốn. Không có gì ở đó, không có gì tái sinh. “Hạt giống tái sinh đã bị trừ bỏ, không có gì mới được tạo ra”. Đây là trải nghiệm niết bàn, là giải thoát và bình an tối hậu.