HAI MẶT CỦA THỰC TẠI

Chân Tâm

Nếu để ý một chút, chúng ta sẽ thấy mọi thứ đều có hai mặt của nó. Nhưng con người thường thích cái đẹp, cái tốt và không thích cái xấu xí, cái hư hoại. Như hoa và rác vậy. Chúng ta thường bị quyến rũ bởi cái yêu thích. Nếu có thứ gì tốt đẹp chúng ta cứ bị dính vào nó, cái này đẹp, cái kia đẹp, anh này đẹp, cô kia đẹp... Bạn hãy ngắm nhìn một bông hoa. Cái hoa này có đẹp không? Bạn thấy gì bên trong đó? Nó đẹp như thế được bao lâu? Trong vài ngày, khi nó tàn phai, bạn có vứt nó đi không? Và rồi nó có trở thành rác không?

Đức Phật dạy chúng ta hãy nhìn cho thật kỹ, và nhận biết đúng bản chất của sự việc, chứ đừng bám dính vào nó. Hai mặt tốt và xấu như bàn tay của chúng ta vậy, khi lật ngữa nó trắng, lập úp nó đen, nhưng bạn không thể tách rời hai mặt trái ngược ấy khỏi bàn tay được. Thực tại luôn chứa đựng cả hai mặt của nó. Hạnh phúc hay khổ đau, hoặc sự tốt đẹp hay xấu xí đều nằm ngay đó, và chúng là những thứ không thật, chúng luôn biến đổi, chúng không trường tồn. Không có gì là chắc chắn cả. Đây là một chân lý. Chúng ta “đầu tư” sức lực và tâm trí vào những thứ tạm bợ như thế, rồi chúng ta chịu khổ, cứ bám lấy như kiểu chúng thuộc về mình. Cái đẹp hiển lộ và nhanh chóng tàn phai. Kẻ trí thấy rõ điều đó.

Chúng ta nên tập nhìn sự việc thuận theo tự nhiên như thế. Và rồi chúng ta sẽ nhìn thấy sự thật bên trong những thứ không thật. Chúng ta đi từ vô mình đến giác ngộ. Sự hiểu biết phát sinh từ sự không biết, hạnh phúc phát sinh từ khổ đau. Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã từng nói: “Trong hoa sẳn có rác. Trong rác sẳn có hoa. Hoa và rác không hai. Mê và giác tương tức”.

Tu hành là để hiểu bản chất của sự việc, xả bỏ sự dính mắc, phiền não không còn phát sinh. Bình an khởi lên khi khổ đau tan biến. Hai mặt của thực tại không còn chi phối chúng ta nữa. Đây là con đường Trung Đạo. Chúng ta không còn nghiêng về một bên nào nữa. Chúng ta không thích cũng không ghét điều gì, bởi chúng ta đã thấu hiểu nó rõ ràng. Đó đơn giản chỉ là hai mặt của cuộc sống mà thôi.

Hương vị của Phật Pháp cũng giống như một thứ trái cây, khi tôi nói với bạn là nó ngọt, bạn chưa thể hình dung được, bạn phải tự mình trải nghiệm và nếm được vị ngọt ấy như thế nào.