TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN
Thiền sư Ajahn Brahm
CHƯƠNG 5
NĂNG LỰC CỦA TRÍ HUỆ
Một trong những đoạn tôi ưa thích của Kinh Pháp cú (Dhammapada Sutta) có nói: “Không thiền định nào không có trí huệ”. Đoạn này đang nói tới việc sử dụng năng lực của trí huệ và tri kiến để thâm nhập vào những giai đoạn thiền sâu hơn. Thay vì đề cập đến trí huệ khởi lên từ thiền, tôi muốn nói tới áp dụng trí huệ vào chính tu tập thiền. Trí huệ có thể là công cụ có tác động lớn, giúp chúng ta tìm được sự an bình, lắng dịu và tĩnh lặng, khiến tâm đi vào các cảnh giới ngày một sâu, cuối cùng cho ta thấy các chân lý của giác ngộ.
BÀI 1
BUÔNG XẢ BẰNG CÁCH HIỂU VỀ KHỔ
Nhiều người khi hành thiền thường có quá nhiều thúc bách; họ liên tục đánh mạnh vào cùng một chỗ. Thiếu tiến bộ không phải lúc nào cũng do thiếu nỗ lực, thiếu động cơ hay do dành quá ít thời gian trên nệm thiền hoặc trên đường hành thiền. Đôi lúc, chẳng qua do trí huệ không đủ sắc bén để xuyên qua các vấn đề, và chỉ cần có thêm chút sáng suốt, bạn đã chịu đựng ít hơn và nhanh chóng đạt được những trạng thái thiền sâu hơn. Vì vậy, bồi đắp năng lực trí huệ là điều vô cùng quan trọng.
Chân lý đầu tiên trong Tứ Diệu Đế, tức bốn chân lý cao quý, được giảng giải trong Kinh Chuyển Pháp Luân, là chân lý về khổ. Bạn phải tập trung năng lực trí huệ vào khổ. Khổ chỉ như nó là; nó chẳng liên quan tới chuyện bạn có đang thoát khỏi nó hay không. Khổ là bản chất của cuộc đời, bản chất của cơ thể, bản chất của tâm trí. Mọi thứ không phải lúc nào cũng diễn biến theo cách mà bạn muốn. Thi thoảng chúng quả có vậy, nhưng không đủ thường xuyên. Nỗi khổ do thất vọng với tu tập, do bạn buồn chán, mắc kẹt hay một điều gì đó, cũng là một khía cạnh của chân lý cao quý đầu tiên. Vỡ mộng, không có được những gì bạn muốn trong cuộc sống, đối với năm uẩn… tất cả đều là khổ. Vì vậy đừng thúc ép vấn đề và nói, “Chuyện này không ổn, nó không nên như vậy. Mình đang làm điều gì đó sai”. Thay vào đó hãy ngừng lại, tập trung, nhắc nhở bản thân rằng đây chẳng qua là bản chất của sự vật. Nếu thiền không diễn ra theo cách bạn muốn, hoặc nếu cơ thể đang đau nhức, tâm trí buồn ngủ, hãy nhớ: chẳng qua bản chất của cơ thể và tâm trí là vậy.
Khi bạn trở nên sáng suốt về bản chất của cơ thể, tâm trí và chính cuộc sống, một điều kỳ diệu sẽ xảy ra. Khi bạn nhận ra đấy chẳng qua là điều tự nhiên, chỉ là một quá trình nhân quả, bạn cũng nhận ra nó không phải là vấn đề của bạn nữa. Bạn phát hiện ra, sự xa lìa đến từ trí tuệ nhận thức được bản chất về khổ trong cuộc sống: bạn chẳng thể làm gì nhiều, vậy cứ để nó thế. Khi để nó như thế, bạn phát triển một trạng thái nhận biết và tỉnh táo, quan sát nhưng không dính mắc. Nếu trong những khoảnh khắc khó khăn, bạn không trở thành “người làm”, khi ấy, bạn đang thật sự biến một thời hành thiền tồi tệ thành nguồn bình an trong tương lai.Trên thực tế, toàn bộ nhiệm vụ của hành thiền là đưa nổ lực vào cách bạn đang trải nghiệm mọi chuyện, không phải là bận tâm đến những gì bạn đang trải nghiệm. Hãy tập trung vào cách mà bạn nhận biết các chướng ngại, ham muốn, sân hận, buồn chán, và thất vọng. Thái độ của bạn trước những tình huống bạn trải qua trong thiền và cách bạn phản ứng với chúng mới quan trọng, không phải bản thân các tình huống ấy.
Để có thái độ đúng, chúng ta cần sử dụng trí huệ. Khi nhận ra những gì mình đã trải nghiệm chẳng qua là điều tự nhiên, chúng ta không phản ứng bằng cách cảm thấy sợ, có tội, vỡ mộng hay thất vọng. Chúng ta không mất tự tin và nghĩ “Mình không làm được”. Mỗi lần, người tên Ajahn Brahm bắt đầu hành thiền, ông ta lại khiến nó rối tung. Nhưng tôi đã có đủ sáng suốt để biết rằng, nếu tránh sang một bên, một không gian đẹp đẽ, sáng tỏ sẽ xuất hiện giữa tôi và điều tôi đang quan sát. Khi ấy, không còn thất vọng hay buồn chán nữa. Nếu những cảm giác ấy vẫn rơi rớt, bạn cứ để mặc chúng. Bạn không sa vào, không tạo thêm nhiều vấn đề. Bạn chỉ quan sát và thu thập dữ liệu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét