TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN
Thiền sư Ajahn Brahm
CHƯƠNG 5
NĂNG LỰC CỦA TRÍ HUỆ
BÀI 6
THOÁT KHỎI QUÁ KHỨ
Khó mà tin nổi tại sao chúng ta lại trở thành tù nhân của quá khứ như vậy. Chẳng hạn, bạn hỏi một ai đó: “Anh thế nào?” và câu trả lời là “Tôi cảm thấy rất tệ”. Thế nghĩa là gì? Nó thường có nghĩa là họ đã có một ngày tồi tệ và họ đang đưa quá khứ vào hiện tại. Đừng làm vậy. Đừng để thứ gì bám vào, dù nó chỉ xảy ra trong giây lát vừa rồi, năm phút trước, hay nhiều giờ trước. Kể cả nếu bạn có điều gì đó tuyệt vời, cũng đừng để nó bám vào. Nếu nghĩ, “Vậy là cuối cùng mình cũng đạt được, mình đang thật sự thiền”, bạn đang tạo ra những nguyên nhân thất bại trong tương lai. Việc của bạn là thoát khỏi, không mang theo thứ gì gọi là thành tựu hay thất bại của quá khứ. Trong Phật giáo, là một người hành thiền, bạn không cần định nghĩa bản thân bằng thành công hay thất bại; bạn có thể hoàn toàn tự do. Bạn biết điều ấy là có thể, chẳng tuyệt vời sao?
Hãy phát triển năng lực đáng kinh ngạc này, năng lực buông bỏ mọi thứ, không chấp thủ, để không dính mắc vào điều gì. Khi không dính mắc vào bất cứ thứ gì, “cái tôi” sẽ tan dần và biến mất. Bạn nghĩ gì về bản thân? Bạn nghĩ mình là ai? Những phẩm chất của bạn là gì? Bạn đã tiến bộ ra sao trong quá trình tu tập? Đây là những câu hỏi không có giá trị, chúng chỉ là những phán xét dựa trên mặc định về “cái tôi” và “của tôi”. Khi chúng ta tin vào những phán xét như vậy và xem trọng chúng, chúng chỉ tạo ra khổ cho chúng ta. Bạn đã làm vậy quá nhiều lần rồi. Đừng trao cho bản thân một bảng đánh giá rồi tin vào nó. Hãy giải thoát.
Giải thoát phải chăng là bạn không quá xem trọng quá khứ của mình? Rốt cục thì quá khứ là gì? Chỉ là những ký ức, và ký ức chỉ là một cách để nhìn vào quá khứ - bạn không biết đích xác điều gì đã xảy ra. Nếu đang trong tâm trạng tốt mà nhìn vào quá khứ, bạn nhớ tới tất cả những điều dễ thương; còn nếu tâm trạng không tốt, bạn nhớ tới những điều bất ổn. Khi nhìn vào quá khứ, nhận thức của bạn luôn có tính chọn lọc - bản chất của nó là vậy - và bạn chỉ lựa ra những gì tương đồng với tâm trạng hiện tại của mình. Khi ai đó lần đầu tới tu viện Phật giáo để thọ giới, anh ta nghĩ, “Đây thật là một nơi đẹp đẽ. Sao mọi người không đến đây?” Khi thấy người khác hoàn tục, anh ta nghĩ, “Sao họ lại có thể hoàn tục? Nơi này tuyệt vời đến vậy. Họ mất trí rồi”. Rồi đến ngày anh ta hoàn tục, và anh ta nghĩ, “Sao lại có thể ở mãi nơi này? Đây đúng là một nơi tồi tệ”. Anh ta đang dùng tâm trạng hiện tại để nhìn vào quá khứ, mà trong trường hợp này là vào các ký ức tích tụ của anh ta. Bạn không nên tin vào kiểu nhận thức ấy, và những gì bạn không tin, đừng xem trọng nó.
Những gì bạn không xem trọng thật ra còn không đáng “xem” chút nào - hãy buông bỏ nó và giải thoát. Hãy sử dụng trí huệ, tức hiểu biết của bạn về bản chất của quá khứ, để trở nên hoàn toàn giải thoát, tuyệt đối giải thoát. Khi ấy, chúng ta đều cùng trên một sân chơi: không có người hành thiền vĩ đại hay người hành thiền ngu ngốc. Trong khoảnh khắc hiện tại của thiền, tôi chẳng khác bất kỳ ai. Được giải thoát và không vướng mắc bởi danh tiếng là điều kỳ diệu - chẳng có gì để theo đuổi, để lo lắng hay hối hận, chẳng có gì để sửa đổi. Bạn hoàn toàn tự do và trống rỗng. Nếu bạn nghĩ và thực hành như vậy - không mang theo gánh nặng nào, chỉ bình an - thì thiền thật dễ dàng.
Đôi lúc người ta tự tạo ra thất bại. Họ nghĩ mình đã thất bại trong quá khứ, nên cho rằng mình là những người không tránh khỏi thất bại. Tôi nhớ một thí nghiệm hồi còn là giáo viên, khi ấy những đứa trẻ có chỉ số IQ ngang nhau được chia thành hai lớp, lớp A và lớp B. Học sinh lớp A nghĩ chúng được đưa vào lớp những đứa trẻ thông minh bởi vì người ta nói với chúng rằng chúng có kết quả kiểm tra tốt hơn. Học sinh lớp B nghĩ chúng ở trong lớp của những đứa kém cỏi hơn bởi người ta nói kết qua kiểm tra của chúng không tốt. Ban đầu, xét về khả năng học tập, các đứa trẻ ngang nhau, nhưng sau khi chia lớp, kết quả kiểm tra của lớp A cải thiện còn lớp B tệ hơn. Hãy cẩn thận với kiểu tâm lý ấy. Một khi bạn nghĩ mình là kẻ thất bại hay cho rằng mình không thể hành thiền, điều đó là lý do vì sao bạn không thể hành thiền. Hãy buông xả hoàn toàn, hãy vứt bỏ lối suy nghĩ đó. Hãy thoát khỏi quá khứ bằng cách nhắc nhở mình rằng khoảnh khắc này là tất cả những gì bạn có. Hãy hạnh phúc ở chính nơi đây, dù bạn đang trải qua điều gì.
Thực hành như vậy, bạn sẽ phát hiện ra ngay cả trải nghiệm đau khổ cũng là kết quả từ thái độ và cách nhìn nhận sự việc. Đức Phật nói, khổ cần được thấu hiểu. Khi hoàn toàn biết khoảnh khắc hiện tại, bạn có thể nói, “Này ác ma, ta biết ngươi”, và đau khổ của bạn biến mất. Rất khó để thay đổi một người, một hoàn cảnh, một địa điểm, nhưng bạn không phải làm vậy. Điều bạn có thể thay đổi là cách nhìn nhận sự việc. Bạn cần một tầm nhìn mới, một khoảnh khắc sáng suốt, và bạn thấy nó khác hoàn toàn. Khổ tan đi và biến mất, còn thiền trở nên dễ dàng.
Khi hành trì của tôi không đi tới đâu, thỉnh thoảng tôi tự hỏi, “Điều gì đang xảy ra?” Lập tức mọi thứ trở nên sáng suốt, bởi lẽ ngay khi tâm trí nhận ra vấn đề, nó liền phá vỡ mọi trở ngại. Khoảnh khắc tiếp theo sẽ thật sự an bình, và bạn thăng hoa, đi sâu vào thiền định. Đây là năng lực của trí huệ đích thực. Nếu nó thực sự là tri kiến, nếu nó thật sự là trí huệ, nó sẽ đem lại sự lắng dịu, hay upasama, một trạng thái yên lặng. Vấn đề được thấy rõ, và bạn có thể nói, “Ác ma, ta biết ngươi”. Ác ma không lẻn đi - nó đơn giản biến mất.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét