HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT - CHƯƠNG 6 - BÀI 8

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Thiền sư Ajahn Brahm

CHƯƠNG 6

ĐỊNH TÂM VÀ NỘI QUÁN

BÀI 8

CÁC TRẠNG THÁI THIỀN: 

HÀNH ĐỘNG BIẾN MẤT LỚN LAO

Tất cả những gì còn lại ở giai đoạn này là tâm, nên bước tiếp theo là an định chính tâm ấy. Tiếp tục tĩnh hóa để xem bạn còn buông xả thêm được bao nhiêu. Khi buông xả tâm ảnh, không kiểm soát nó, bạn đi vào các trạng thái thiền, là các trạng thái phúc lạc đáng kinh ngạc. Một trạng thái thiền là kết quả của sự tĩnh lặng rất sâu của mọi thứ: thân, tâm và quan trọng nhất là ý chí. Ý chí không thể vận hành trong thiền định: nó đã dừng lại. Do ý chí đã dừng, do bạn không nuôi dưỡng nó, nên nó bắt đầu tan biến.

Nếu thực hành thiền đúng đắn, bạn sẽ tiến dần từ thiền thứ nhất đến thiền thứ hai, thứ ba, thứ tư, rồi đến chứng đắc vô sắc giới, và cuối cùng tới đoạn diệt. Vì ý chí không còn điều khiển tâm, nó bắt đầu mất đà từ quá khứ, mà chính đà ấy là thứ ngăn cản bạn đi vào các cảnh giới thiền sâu hơn. Giống như khi cắt đứt nguồn cung cấp nhiên liệu cho chiếc xe, bạn chạy chậm dần, chậm dần, cho đến khi chiếc xe dừng lại hoàn hoàn; cũng vậy, khi bạn tiến qua các trạng thái thiền, ngày càng có thêm những thứ biến mất. Các trạng thái thiền là hành động biến mất lớn lao của tâm. Sự thực chứng này đánh thẳng vào mê lầm. Thấy tâm biến mất, bạn biết đó cũng là một hành, không phải do thánh thần hay bản ngã tạo ra, mà bởi qua các thời kiếp bạn đã làm, đã muốn bởi các hành động, lời nói, ý nghĩ của nhiều kiếp sống. Giờ đây bạn đang an định nó, dần dần để nó tan đi. Vì vậy, đi vào trạng thái thiền và tu tập hướng đến đoạn diệt cho tới khi tâm dừng lại chính là ý nghĩa của sabbasankharasamatha, an định tất cả các hành. Tới được đó thì chẳng còn lại gì, không ý chí, không trải nghiệm, không nhận thức, không cảm giác, không thực tại tối hậu. Ngay cả cái không cũng không còn. Hiểu điều này tức là hiểu niết bàn xảy ra như thế nào, tại sao nó đem lại phúc lạc phi thường đến vậy.

Những nội quán lớn của Đức Phật đến từ sự tu tập thiền định và thấy mọi thứ tan đi. Đi sâu vào định là phần khó nhất, ít nhất vào lúc đầu, bởi lẽ khi an định dòng suy nghĩ, có vẽ như bạn đang biến mất. Vì lẽ đó, bạn nên thực hành các phương tiện thiện xảo như anattasanna, nhận thức về vô ngã. Kinh văn nói tới rất rõ rằng không có gì gọi là cái tôi; thực tế, đây là Phật pháp căn bản. Các nhà tâm lý học cũng nói rằng không có cái tôi; nó chỉ là một sự tạo dựng. Vậy hãy duy trì trau dồi sự hiểu biết ấy, dần dần bạn có khả năng buông xả dòng suy nghĩ trong thiền. Càng thâm nhập trạng thái vô ngã, càng dễ tĩnh lặng hơn, và quá trình an định càng trở nên tự động hơn. Chính bởi vậy, một A-la-hán (arahant) nhập thiền rất dễ dàng, thậm chí một A-na-hàm (anagami), bất hoàn, cũng có thể làm như vậy mà không có vấn đề hay khó khăn gì.