TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN
Thiền sư Ajahn Brahm
CHƯƠNG 6
ĐỊNH TÂM VÀ NỘI QUÁN
BÀI 6
AN ĐỊNH SÁU CĂN
Khi đã sẳn sàng tiến xa hơn trong thiền định, ngoài việc tĩnh hóa tư tưởng, bước tiếp theo là tập trung. Tại sao phải quán sát hơi thở? Tại sao không ở yên trong khoảnh khắc tĩnh lặng hiện tại, để nó như nó là? Chính vì sáu căn và các đối tượng nhận thức khác nhau của các căn ấy nên bạn liên tục bị tấn công bởi sự xác động mà các giác quan đưa lại. Để làm lắng dịu sáu căn, đầu tiên bạn phải tập trung, gom sáu giác quan lại còn hai: xúc giác (dưới hình thức của hơi thở) và tâm ý. Cuối cùng, bạn buông xả hơi thở, tập trung vào tâm. Sự tập trung vào tâm là một trong những phát hiện vĩ đại của Đức Phật, nó là phần cốt lõi của con đường thoát khỏi luân hồi. Tâm tập trung là nấc thang khác đi lên bậc thang tĩnh lặng.
Vấn đề với sự định tâm không lời trong hình thức thô sơ nhất của nó là ở chỗ, tâm vẫn còn xao động. Đây là bởi tâm luôn bất an, tìm kiếm hạnh phúc lúc thì ở chỗ này, lúc thì ở chỗ khác. Tâm nghĩ rằng trải nghiệm sắp tới sẽ thú vị hoặc hữu ích. Chính sự không mãn nguyện ấy lèo lái cuộc sống của mọi người, khiến họ bối rối, bất an, khiến họ lang thang khắp nơi. Họ tìm kiếm điều gì? Hãy nhìn cho kỹ, bạn sẽ thấy, dù đi đâu, mọi thứ căn bản vẫn vậy. Cây cối giống nhau, con người giống nhau. Sao phải tới nơi này nơi kia? Tại sao người ta muốn là điều đó? Thông thường, nó chẳng qua là có việc gì đó để làm, muốn rằng điều sắp tới sẽ cho cảm giác mình là ai. Chúng ta tìm kiếm nhân dạng của mình trong việc luôn luôn hướng tới điều tiếp theo.
Có một ẩn dụ quen thuộc, mô tả cuộc sống như một chuyến hành trình, còn thiền giống như sự ngừng lại trong chuyến hành trình ấy. Bằng cách ngừng lại, ngồi xuống và tập trung vào hơi thở, bạn có thể vượt qua tập quán của tâm là luôn muốn tới một nơi khác. Nếu đang thực sự quán sát hơi thở, bạn không thể cảm thấy bất kỳ phần nào khác của cơ thể. Bạn không biết nó lạnh hay nóng, có nhức ở chân hay không - bạn không còn cảm nhận những chuyện ấy nữa. Bạn hoàn toàn tập trung vào hơi thở vào ra, không nghĩ đến điều gì khác. Bạn đã buông xả sáu căn - đã tĩnh hóa sự xáo động của tâm, và thói quen hướng đến các căn của nó. Nói cách khác, bạn đã tĩnh hóa bốn giác quan: nhìn, nghe, ngửi, nếm. Bạn cũng đã làm tĩnh lặng gần như toàn bộ xúc giác. Tất cả những gì còn lại là hơi thở, và giờ bạn cũng đang làm lắng dịu, cả nó nữa.
Việc tĩnh hóa sẽ không thành công bằng con đường kiểm soát và nắm giữ. Tôi đã thử và thấy không có tác dụng. Nếu cố gắng điều khiển hơi thở, bạn không thể duy trì trạng thái thiền - bạn sẽ trở nên căng thẳng, đánh mất niềm vui của sự tĩnh hóa. Nhưng nếu thực hành đúng, bạn sẽ nhân từ với hơi thở, để quá trình ấy hoàn toàn tự xảy ra. Bạn tĩnh hóa nguyên nhân của tất cả những thứ khác nảy ra trong tâm, cho đến khi tất cả những gì còn lại là hơi thở.
Một điều xảy ra khi bạn chỉ quan sát hơi thở ra vào - đó là trại thái tốt đẹp và bình an. Nếu tiếp tục quan sát, niềm vui sẽ xuất hiện. Tôi gọi đây là hơi thở tốt đẹp. Nó tốt đẹp, mang đến niềm vui và hạnh phúc vì bạn thoát khỏi mọi khổ ải. Đi cùng trải nghiệm này là tiềm năng lớn lao có được tri kiến sâu xa, và bạn nên triệt để khai thác. Làm thế nào bạn có thể hạnh phúc đến vậy chỉ vì quán sát hơi thở, trong khi hầu hết mọi người phải chạy đôn chạy đáo tìm nơi này nơi kia? Mọi người bận tâm lo lắng về các mối quan hệ, về tiền bạc, về chuyện phải làm việc này việc nọ. Tất cả những gì bạn cần chỉ là hơi thở - và đó là một hơi thở tốt đẹp. Không có gì để làm ngoại trừ nhận biết nó, để nó lắng dịu hơn nữa.
Khi bạn giải thoát khỏi các gánh nặng, hạnh phúc sẽ xuất hiện: Khi mọi khổ ải chấm dứt, bạn tìm được bình an. Trong quá trình từng chút một tĩnh hóa lục căn, bạn lắng dịu, tự do, hạnh phúc hơn, có cảm giác giải thoát lớn hơn. Bạn nhận ra: “Thật kinh ngạc! Con đường Phật giáo tất cả chỉ là sự buông xả, từ bỏ khổ, đạt phúc lạc, và giải thoát”. Và bạn cũng không dính mắc vào phúc lạc mà quan tâm đến con đường tĩnh hóa các hành, bởi bạn biết điều này sẽ dẫn mình đi xa hơn trên con đường giác ngộ. Cho đến lúc này, bạn đã có nhiều niềm vui, hãy xem nó còn có thể vui hơn bao nhiêu nữa. Hãy tin tôi, niềm vui sẽ còn lớn lao hơn những gì bạn có thể hình dung.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét