TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN
Thiền sư Ajahn Brahm
CHƯƠNG 5
NĂNG LỰC CỦA TRÍ HUỆ
BÀI 3
TÌM HIỂU VÀ BIẾT
Dù bạn đi đâu, dịch chuyển tới chỗ nào, dù điều gì xảy ra trong cuộc sống, bạn nên biết rằng việc thay đổi hoàn cảnh không bao giờ diệt trừ được khổ. Dù có đi đâu, vấn đề sẽ luôn ở đó với bạn. Đây là bản chất của cuộc sống, là trò chơi của năm uẩn và bạn chẳng kiểm soát được gì. Đôi lúc cơ thể bệnh, đôi lúc nó mệt mỏi. Lúc này bạn vui, lúc kia bạn buồn. Đó chẳng qua là thế giới của cảm giác - bạn không thể có sự vui vẻ hoàn toàn, tuyệt đối, bất biến. Bạn có thể nghĩ, “Một ngày nào đó mình sẽ đạt được cảnh giới thiền định, khi ấy mình sẽ hạnh phúc”. Đúng vậy, đạt được cảnh giới thiền định là một điều dễ chịu, nhưng sau đó bạn ra khỏi nó, và phúc lạc đi mất. Dù bạn có làm gì, kể cả nếu bạn có trải nghiệm các cảnh giới thiền định, đó cũng không phải là sự kết thúc của khổ. Nhưng nếu bạn tiếp tục quan sát, tri kiến sẽ khởi lên. Tâm biết được nhiều hơn về những vấn đề thực sự và làm thế nào vượt qua chúng. Vậy nên dù bạn trải qua điều gì trong cuộc sống, hãy ở yên với nó.
Một trong những điều hữu ích liên quan đến tu tập là không có sự trốn tránh. Do ít có trốn tránh nên chúng ta khó chạy khỏi những vấn đề phát sinh hơn. Khi các vấn đề xảy đến, hãy xem chúng như các cơ hội để tìm hiểu. Một kỹ thuật có tác dụng gắn mọi tính chất cảm xúc với cảm giác cơ thể tương ứng của nó. Nếu bạn thật sự buồn chán, sẽ có một thứ gì đó trong cơ thể mà bạn gắn với sự buồn chán, một kiểu cảm giác nào đó. Vì thế hãy tìm hiểu cảm giác cơ thể để hiểu những trạng thái cảm xúc này.
Nếu buồn chán, bạn hãy tự hỏi, “Buồn chán là gì?” Hãy tìm hiểu nó. Đừng cố gắng thoát khỏi nó - hãy tìm cách hiểu; hãy đối mặt với nó. Nếu thất vọng, hãy tự hỏi, “Thất vọng là gì? Thất vọng có cảm giác như thế nào?” Hãy ở yên với nó trong thời gian đủ dài cho đến khi bạn hiểu rõ nó. Làm như vậy, bạn giải thoát khỏi nó. Khi thiền tạo cảm giác thất vọng hay buồn chán, thay vì tạo thêm nghiệp xấu khiến các chướng ngại xuất hiện hết lần này đến lần khác, hãy hiểu nó và bạn có thể buông xả. Bạn hiểu rằng điều đó là tự nhiên, cũng giống như các đám mây xuất hiện trên bầu trời: chúng đến; rồi chúng lại đi. Trời hửng sáng rồi lại tối; mặt trăng có thể xuất hiện hoặc không. Khi bạn hiểu rằng điều này chẳng liên quan gì đến bạn, rằng nó chỉ là điều tự nhiên, bạn sẽ buông xả, sẽ có một cảm giác khoảng cách và thoát khỏi những gì đang trải qua.
Nếu bạn quá gần với những gì đang trải nghiệm, kết cục bạn biến nó thành của mình - và đó là khi bạn trở thành nó. Vấn đề xảy ra khi “cái tôi” bắt đầu dính vào. Bạn cần xa lìa. Bạn cần hiểu rằng, nó không phải “khổ của tôi” hay “buồn chán của tôi”. Nếu tìm hiểu, bạn sẽ thấy tất cả những thứ này là các tính chất của tự nhiên và không kiểm soát được. Chẳng hạn, bạn buồn chán thường là vì tâm không đủ trân trọng nhưng khía cạnh tinh tế của thiền. Nếu buồn ngủ, đó là do quan sát không đủ sắc bén để thấy được vẻ đẹp của tâm yên lặng, an bình. Sự thất vọng xảy đến bởi vì bạn không kiên nhẫn, hoặc vì bạn nghĩ có thể kiểm soát các trải nghiệm của mình, rồi bạn trở nên thất vọng bởi chúng không xảy ra theo cách bạn muốn. Nhưng khi bạn nhận ra rằng những điều này chỉ tự nhiên xảy ra và không có sự kiểm soát nào ở đây, sao có thể thất vọng được?
Hãy xem xét ẩn dụ về một chiếc xe buýt không người lái. Cuộc đời bạn giống như một chiếc xe buýt không có ai ngồi ở ghế lái - đó là điều kinh văn và tất cả những vị thầy lớn nói với chúng ta, và cũng là điều tôi nói ở đây. Khi nhận ra không có ai lái chiếc xe ấy, tất cả những gì bạn có thể làm là ngồi xuống ghế của mình và ngừng phàn nàn. Bởi không có lái xe nên không có ai để bạn la hét, giục họ nhanh ra khỏi chỗ này, hay yêu cầu họ đi chậm lại vì bạn muốn tận hưởng chuyến đi. Bạn đi qua vùng đất xấu, vùng đất dễ thương, vùng đất đẹp, và bạn yên ổn với tất cả. Mỗi khi bạn dính mắc đến người lái xe, là bạn đang không chú ý đến những gì mình thật sự trải nghiệm, cũng không học được gì từ nó. Bạn đang dính mắc thay vì xa lìa; bạn biến mọi thứ thành của mình thay vì buông xả, cố gắng làm mọi thứ xảy ra thay vì để chúng như chúng là.
Với tu tập thiền định cũng vậy. Một khi bạn nhận ra, thiền trở nên dễ đến khó tin. Thiền thật ra là điều dễ thực hiện, chẳng qua do hầu hết mọi người không hiểu. Điều họ làm là cố gắng để làm nó thành dễ - nhưng thế là tự mâu thuẫn. Bạn cố gắng làm nó thành dễ, nhưng bạn càng cố gắng, nó càng trở nên khó hơn. Lý do bạn gắng sức hơn nữa là vì đang không có những kết quả kỳ vọng. Thay vì cố gắng hơn, bạn nên để ý, tìm hiểu và học. Hãy dùng cách ấy làm “cố gắng” của bạn. Vậy hãy đặt nỗ lực sang một bên, buông xả sự vật lộn, mà thay vào đó, hãy tìm hiểu, để cho nhận thức của mình tăng trưởng. Nó có cảm giác thế nào về cơ thể và cảm xúc? Nó kéo dài bao lâu?
Bạn có thể thử phương pháp của ngài Ajahn Chah: khi giận dữ, hãy đặt một cái đồng hồ trước mặt và xem bạn có thể giận dữ trong bao lâu. Lần tới, khi buồn chán, hãy xem bạn có thể buồn chán trong bao lâu. Hãy ghi nhật ký về những khoảnh khắc buồn chán và xem bạn có thể phá vỡ kỷ lục của chính mình không. Hãy so sánh nó với bạn bè, xem ai là người buồn chán nhất! Dù bạn đối đầu với điều gì, đừng bỏ chạy. Việc đối mặt với những con quỷ nhỏ ấy, những trạng thái tiêu cực ấy có hiệu quả hơn nhiều so với bạn hình dung. Bạn đối mặt với chúng, và cứ như thể chúng tan đi, biến mất. Tôi thường nói nếu bạn thấy một con ma, hãy đối mặt với con ma ấy. Con ma sẽ chạy mất; nó sợ bạn hơn cả bạn sợ nó.
Khi bạn đối diện với những con quỷ trong tâm và chúng biến mất, vậy là bạn vượt qua điều đó và đã hiểu nó. Bạn đang sáng suốt hơn, sự sáng suốt sẽ giúp ích khi lần tới bạn hành thiền. Bạn biết chính xác điều gì đang xảy ra, tâm hoạt động ra sao, làm thế nào vượt qua những thói quen tồi tệ của tâm, những tiếng vọng của quá khứ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét