TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN
Thiền sư Ajahn Brahm
CHƯƠNG 4
THUỐC CHỮA TÂM BỆNH
Thực hành thiền là một con đường đi mòn dấu chân, một con đường làm tâm lắng dịu, đưa tâm đến trạng thái an bình, có sức mạnh và phúc lạc. Tu tập này đã có từ lâu, đến nổi bất kỳ vấn đề nào bạn đang gặp phải lúc này, cũng đã được đối mặt và vượt qua bởi nhiều người khác trong quá khứ. Điều quan trọng là làm sao nhớ được các chiến lược, vượt qua những chướng ngại ấy, cũng như có được động lực và sự chuyên cần để đưa chúng vào đúng chỗ, hay nói cách khác, làm thế nào chúng ta sử dụng phương thuốc điều trị tâm bệnh.
BÀI 1
SỰ BUỒN CHÁN
Một trong những vấn đề căn bản, có thể xảy ra trong quá trình tu tập là sự buồn chán. Khi tôi còn là một tu sĩ trẻ ở Thái Lan, chúng tôi thường phàn nàn vì có quá nhiều thứ đang diễn ra. Có quá nhiều việc, quá nhiều người, quá nhiều nghi lễ, quá nhiều trì tụng buổi sáng, quá nhiều trì tụng buổi tối. Đôi lúc tôi tưởng tượng giá mình ở một nơi không có những gặp gỡ, nơi bạn hầu như chẳng có việc gì để làm nên có thể thiền tọa hoặc thiền hành cả ngày. Tôi tưởng tượng về những nơi như vậy, nhưng tất nhiên, ở chỗ ấy, bạn trở nên buồn chán và bất an. Bạn phải chịu đựng, thế là tưởng tượng của bạn quay ngược lại: “Giá mình tìm một nơi có chút công việc gì đó để làm. Có thể mình sẽ nói chuyện với ai đó, hay có thể hành thiền theo nhóm vào buổi tối”. Nhưng như thế bạn bỏ mất toàn bộ ý nghĩa, vì trong kinh văn cũng như những truyền thống tu tập từ xa xưa đều dạy phải dành rất nhiều thời gian ở một mình, ít làm việc và ít tiếp xúc với người khác. Những người từng tìm hiểu giáo pháp của Đức Phật trong kinh tạng và luật tạng đều biết rằng ẩn đật là điều quan trọng. Tôi tìm mọi cách sắp xếp để có tối đa thời gian cho ẩn dật và tối thiểu những lần gặp gỡ. Đương nhiên, kết quả có thể sinh ra sự buồn chán, bất an, tưởng tượng. Dẫu vậy, cũng nên đối mặt với những chướng ngại ấy và tìm các chiến lược vượt qua chúng.
Bạn nên tìm hiểu sự buồn chán. Nó từ đâu? Thông thường, buồn chán nảy sinh trong quá trình chuyển từ bận rộn sang an tĩnh. Một số người trẻ không có gì giải trí thì sẽ sinh buồn chán. Không có gì trong quá trình tu tập để bạn giải khuây. Khi nhìn vào sự buồn chán, bạn thấy nó là một phản ứng với những cấp độ bận rộn tương đối: nó xảy ra do sự khác biệt giữa cấp độ hoạt động trước đó của bạn với những gì bạn đang đối mặt lúc này. Điều đang xảy ra là tâm chưa quen với các trạng thái vi tế và an bình do sự tiết giảm hoạt động. Nó vẫn chưa thích nghi được với sự thiếu kích thích, và nó cần thời gian để ổn định lại.
Mặc dù việc chuyển từ trạng thái hoạt động sang trạng thái ít hoạt động hơn có thể khiến bạn buồn chán vào lúc đầu, sau một thời gian, bạn bắt đầu nhận ra những khía cạnh thú vị của lối sống đó, sự vui thích, sung sướng của việc ở một mình, không có gì nhiều để nhìn, để nghĩ. Nó giống như đi từ một căn phòng sáng sang một căn phòng tối. Tương tự, khi chuyển từ trạng thái hoạt động sang trạng thái ít hoạt động hơn, phải mất một thời gian để tâm thích nghi với việc tiết giảm các kích thích giác quan. Sau một thời gian, nó sẽ thích nghi, và sự buồn tẻ, không thú vị sẽ bắt đầu trở nên đẹp đẽ và an lạc.
Vì thế, chiến lược đầu tiên khi bạn buồn chán là hãy kiên nhẫn với sự buồn chán. Hãy để nó như vậy. Đừng cố gắn lấp đầy lỗ trống buồn chán bằng hành động. Làm như thế, bạn chỉ đang kích thích lại tâm trí. Chẳng khác nào ban đêm đi ra ngoài mang theo đèn - bạn mất đi cảm giác về hình dạng tinh tế trong bóng tối. Gần đây, tôi tới một buổi gặp mặt với nhà khoa học Sir Roger Penrose, mà một phần của chương trình là nhìn qua kính viễn vọng. Đó là một đêm quang đãng, và chúng tôi thực sự có thể thấy những thứ như sao Mộc hay các vệ tinh của nó. Nhưng khi mới đi vào đài quan sát, chúng tôi phải đợi một lúc sau khi tắt đèn để cho mắt quen với ánh sáng từ các ngôi sao. Đây là trường hợp chỉ phải chờ đợi trong một thời gian ngắn, sau đó, chúng tôi có thể thấy những ngôi sao đẹp đẽ trên bầu trời. Cũng tương tự, bạn cần làm giảm các hoạt động giác quan nếu muốn thấy những diễn biến trong tâm. Ở đây, tôi không chỉ nói tới tâm ảnh, mà cả những phúc lạc tinh tế, an bình, tốt đẹp xảy ra khi các giác quan bị chế ngự.
Bởi vậy, khi làm lắng dịu các giác quan, điều thường xảy ra là bạn trải qua giai đoạn buồn chán ấy. Ánh đèn được tắt đi, bạn không thể nhìn thấy nên không có gì thu hút sự chú ý của bạn. Điều quan trọng ở đây là kiên nhẫn, tin tưởng rằng tâm sẽ sớm thấy lại những điều thú vị, tất nhiên là chỉ khi nào bạn có thể ở yên với sự buồn chán. Những người tới một phòng trưng bày nghệ thuật hoặc nghe nhạc cổ điển có thể sẽ buồn chán nếu họ kỳ vọng thứ gì đó sôi động hơn, chẳng hạn một bộ phim hành động hay một bản nhạc rock. Nhưng sau một thời gian, nếu có thể làm lắng dịu các kích thích giác quan, họ có cơ hội thưởng thức những thứ sâu xa hơn nhiều. Vậy hãy ở yên với sự buồn chán, đừng làm gián đoạn quá trình này, và sau một thời gian, sự buồn chán trở thành một thứ gì đó tốt đẹp. Con mắt bên trong của bạn sẽ mở ra trước một tâm cảnh tinh tế hơn, và bạn bắt đầu trân trọng những gì xảy ra trong sự cô độc. Nhưng bạn cần kiên nhẫn, vì đôi khi nó đòi hỏi một thời gian dài.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét