HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT - CHƯƠNG 4 - BÀI 3

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Thiền sư Ajahn Brahm

CHƯƠNG 4

THUỐC CHỮA TÂM BỆNH

BÀI 3

LÀM NGƯỜI QUAN SÁT THỤ ĐỘNG

Khi bạn bất an, hãy nhẹ nhàng với sự bất an ấy. Hãy xem bản thân như một hành khách, không phải người lái xe. Là lái xe, nghĩa là bạn đang điều khiển cái tâm bất an; là hành khách nghĩa là bạn ngồi đằng sau, hoàn toàn không dính vào việc điều khiển xe, chỉ quan sát xem hành trình đưa bạn đi tới đâu. Sự không dính mắc và xa lìa này là một trong những thái độ tốt đẹp nhất mà bạn có thể sử dụng trong thiền. Bạn xa lìa, bởi vậy tất cả những gì bạn làm là quan sát tâm mình. Khi nó làm hay nghĩ điều này điều kia, hãy làm như thể bạn đang đứng lui lại và quan sát nó từ một khoảng cách. Ẩn dụ hay nhất cho sự xa lìa như vậy là ngồi trong một rạp chiếu phim. Trong rạp, người ta đôi lúc dính mắc vào bộ phim đến mức họ bắt đầu la hét, trở nên phấn khích và sợ hãi. Tại sao họ làm vậy? Chừng nào bạn còn có thể đứng lui lại và nhớ rằng đây chỉ là những nguyên nhân và điều kiện đang trôi qua - không phải tôi, không phải của tôi, không phải một bản ngã, không có gì liên quan đến tôi - khi ấy bạn sẽ không dính mắc. Bạn có thể quan sát sự bất an, buồn chán hay bất kỳ điều gì khác bằng một cảm giác xa lìa. Bạn chỉ đang biết, và “người biết” đang đi vào tiêu điểm.

Người biết giống như chủ rạp chiếu phim, chỉ đang quan sát bộ phim được chiếu trên màn hình. Hãy luôn nhớ rằng “người biết” không dính dáng đến bất kỳ chuyện gì trong phim. Hãy sử dụng ý tưởng người biết này như bước đệm tới bình an - đừng nhầm lẫn coi nó là một cái tôi thường hằng. Hãy tưởng tượng con người thật của bạn ở bên trong chính bạn. Làm như vậy, bạn có được cảm giác không dính mắc đến những gì đang diễn ra, sự không dính mắc dẫn tới một sự buông xả nhân từ và nhẹ nhàng. Vì thế, mỗi khi có dính mắc, mỗi khi việc hành thiền diễn ra không thuận lợi, hoặc bạn đang chán ngán nó, hãy nhớ tới thái độ của người xem phim. Không cần trở nên phấn khích hay thất vọng, không cần la hét hay sợ hãi; nó chỉ là một bộ phim.

Để minh họa cho điểm này, tôi thích sử dụng câu chuyện về rạp chiếu phim cho người đi xe hơi ở Jamaica, nó có một màn hình làm bằng bê tông dày 30cm. Chủ rạp chiếu phim ấy thích phim cao bồi miền Tây, đặc biệt là những cuộc đấu súng. Mỗi khi trên màn hình có cuộc đấu súng, khán giả cũng lấy súng của mình ra và tham gia. Bạn tưởng tượng được không? Đến giờ tôi vẫn thấy buồn cười khi nghĩ tới những kẻ ngồi trên nền đất hay trong những chiếc xe hơi bỏ mui của họ, đợi một cảnh đấu súng để có thể tham gia. Chẳng hài hước sao? Chủ rạp chiếu phim phải thay quá nhiều phông nền bằng vải đến mức quyết định rằng cách duy nhất để duy trì công việc kinh doanh của mình là dựng một phông màn bằng bê tông.

Bạn có thể hiểu tại sao tôi nói tới chuyện này. Mọi người trở nên dính mắc, họ muốn bắn những nhân vật trong phim. Bạn muốn bắn cái tâm bất an, muốn tiêu diệt sự buồn chán, hoặc nếu không thì sa vào chuyện nọ chuyện kia. Chúng ta trở nên dính mắc, cuốn vào, rồi tạo ra các vấn đề cho chính mình. Kiên nhẫn tức là dừng lại và nói, “Tự nó sẽ ổn thôi. Con trâu sẽ chạy đi, nhưng cuối cùng nó sẽ dừng lại”.

Hãy luôn nhớ rằng đó chỉ là một bộ phim đang chiếu - chỉ là năm uẩn, sáu căn đang làm việc của chúng, tất cả tuân theo luật nhân quả. Không có gì thực chất mà bạn phải bận tâm. Đó là lý do bạn có thể xả bỏ. Đây là một trong những cách bạn chữa trị sự bất an hiệu quả nhất mà tôi biết, bởi lẽ khi xả bỏ và quán sát những thứ này đến rồi đi, tôi chặt đứt nguồn gốc kích động của chúng. Tôi hiểu rằng sự bất an là do điều gì nó gây ra, điều đó là việc tôi dính mắc vào toàn bộ quá trình. Ngay khi tôi dừng những nỗ lực lèo lái quá trình ấy và từ bỏ sự dính mắc bằng cách tưởng tượng mình như một người ngồi trong rạp chiếu phim, chỉ đang xem phim, tâm trí tôi bắt đầu lắng xuống và trở nên tĩnh lặng. Sự bất an tan dần, buồn chán biến mất, sự yên ả, nhẹ nhàng, tĩnh lặng của thiền bắt đầu thế chỗ.