HẠNH PHÚC ĐẾN TỪ SỰ BIẾN MẤT - CHƯƠNG 1 - BÀI 1

TIÊU TRỪ BẢN NGÃ ĐỂ ĐẠT ĐẾN PHÚC LẠC VÔ TẬN

Thiền sư Ajahn Brahm

CHƯƠNG 1

BỨC TOÀN CẢNH

BÀI 1

HIỂU RẰNG KHỔ LÀ ĐỘNG LỰC CHO TU TẬP

Sự suy ngẫm về khổ (dukkha), là một phần quan trọng của tu tập Phật giáo đích thực. Chúng ta không cố gắng kiểm soát khổ; thay vào đó, cố gắng hiểu nó bằng cách xem xét nguyên nhân của nó. Đây là điểm quan trọng trong tu tập, vì hầu hết mọi người khi rơi vào khổ thường phạm sai lầm là trốn chạy khỏi nó hoặc cố gắng thay đổi nó. Họ đổ lỗi cho máy móc trục trặc, nhưng đương nhiên máy móc là thế. Mọi thứ bất ổn, thế là chúng ta khổ. Vì vậy chúng ta nên đổi thái độ, đừng cưỡng lại. Khi không chống lại cuộc đời và bắt đầu hiểu về khổ, chúng ta có một phản ứng khác. Nó được gọi là nibbidà hay trí tuệ chán ghét.

Phản ứng được gọi là nibbidà này đến từ chỗ hiểu bản chất của thân tâm và thế gian, chúng chỉ là vô thường, khổ và vô ngã. Bạn hiểu bản chất của việc tu tập Phật Giáo, của việc thiền định mỗi ngày. Bạn biết sẽ có điều không hài lòng và sẽ có vấn đề. Bạn đủ sáng suốt để không trốn chạy những vấn đề hoặc thay đổi chúng. Bạn hiểu rằng vấn đề là cố hữu trong kết cấu của luân hồi (samsara). Đây là một trong những tri kiến lớn của Đức Phật, thúc đẩy Ngài nói ra bài thuyết pháp đầu tiên, Kinh Chuyển Pháp Luân (Dhammacakkappavattana Sutra).

Khi bạn nhận ra khổ là cố hữu trong vòng luân hồi, điều đó thay đổi phản ứng của bạn. Giống như có một quả táo thối rữa và bạn cố gắng bỏ những phần thối rữa để sử dụng phần còn lại. Khi có trí tuệ, bạn sẽ thấy toàn bộ trái táo bị thối rữa, và phản ứng tự nhiên là chán ghét - bạn chối bỏ toàn bộ trái táo, quăng nó đi. Bạn không cần đến nó, có thể buông xả nó. Điều quan trọng là hiểu nỗi khổ trong cuộc đời, thấy được tại sao sự khổ và sự không hài lòng là không thể tránh được. Bạn không bao giờ có khả năng kiểm soát nó, loại bỏ nó hay làm cho nó thành ổn thỏa hơn.

Khi chúng ta suy ngẫm và hiểu như vậy, nó cho chúng ta động lực và sự khích lệ để tu tập. Theo kinh văn (sutta), khi Đức Phật thấy người ta già đi, mắc bệnh và chết, vậy là đủ để thúc đẩy Ngài tìm giải pháp cho khổ. Ngài nhận ra rằng già, bệnh, chết là điều tự nhiên mà Ngài chưa vượt qua được. Bởi vậy, Ngài có động cơ lên đường tìm sự chấm dứt những vấn đề này.

Từng vấn đề kể trên cũng là những gì đợi bạn trong tương lai. Đây là thứ chắc chắn: bạn sẽ già đi, mắc bệnh và chết. Bạn chẳng thể làm gì để thay đổi sự việc. Đây là những thực tế về sự tồn tại của bạn, về cơ thể bạn và về mọi thứ khác. Mọi thứ rồi sẽ già đi, phân hủy và biến mất - mọi thứ bất ổn và sụp đổ. Đức Phật khi ấy đủ sáng suốt để biết rằng, dù với tất cả những phẩm chất tâm linh cao quý và công đức đã tích lũy, Ngài cũng không tránh được nỗi khổ ấy. Và Ngài cần một phản ứng khác: thấu hiểu nó.